Chúng tôi đã trao đổi với ông LêTiến Thành, Vụ trưởng Vụ Giáo dục tiểu học, Bộ GD-ĐT.
Ông Thành cho biết: Trong giáodục có những lựa chọn phải trên cơ sở nguyên tắc sư phạm chứ không chỉ dựa hoàntoàn vào khoa học thuần túy. Trường hợp sử dụng cách gọi a, bê, xê hay a, bờ, cờcũng phải xem xét từ thực tiễn dạy học.
Việc sử dụng hệ thống a, bê, xê(A, B, C) hiện nay vẫn được thống nhất trong nhà trường từ tiểu học lên các bậchọc trên. Duy chỉ có việc dạy ghép vần cho học sinh lớp 1, để trẻ dễ hiểu, dễhọc, các nhà giáo dục đã lựa chọn cách gọi tên “a, bờ, cờ”.
![]() |
| “A, bờ, cờ” hay “a, bê, xê” dường như vẫn chưa quan trọng bằng gánh nặng học hành mà học sinh phải gánh chịu ngay từ khi mới bước vào lớp 1 |
Nếu chỉ đứng từ ngoài nhìn thìthấy việc sử dụng này là lộn xộn, nhưng trong thực tế dạy học nếu máy móc sửdụng a, bê, xê cho thống nhất, trẻ sẽ rất khó ghép vần.
Chẳng hạn, trẻ ghép “bờ e be sắcbé” sẽ đơn giản hơn nhiều so với “bê e be sắc bé”, hay sẽ ghép vần “cờ o cohuyền cò” chứ không thể “xê o co huyền cò”...
Nếu điều chỉnh theo cách thốngnhất gọi là a, bê, xê tôi nghĩ sẽ lại có những xáo trộn lớn không có lợi choviệc học tiếng Việt của trẻ ở lớp 1. Việc sử dụng cách gọi tên để ghép vần nàyđã được nghiên cứu từ thực tiễn giáo dục chứ không tùy tiện. Cá nhân tôi ủng hộvì đó là con đường nhanh nhất giúp trẻ ghép vần.
Việc học sinh ở bậc học dướiphải ghi nhớ cùng lúc nhiều cách phát âm hệ thống chữ cái, có ý kiến cho rằng,điều đó làm tăng thêm gánh nặng tri thức cho học sinh và sự phát âm lẫn lộn phảnánh việc “quá tải” đó. Ông nghĩ thế nào?
Nếu đặt câu chuyện này vào chươngtrình cụ thể của học sinh tiểu học sẽ thấy ngay không có chuyện đó. Học sinh lớp1 chỉ sau học kỳ thứ nhất đã có khả năng ghép vần, đọc, viết. Các em có một nămđầu tiên tập trung nhiều cho việc đọc, viết tiếng Việt. Ở các lớp trên của bậctiểu học, trẻ mới dần dần tiếp cận kiến thức phức tạp hơn.
![]() |
| Ông Lê Tiến Thành |
Cách phát âm a, bờ, cờ chỉ sửdụng khi ghép vần để trẻ biết đọc tiếng Việt. Còn trong những trường hợp khác,kể cả ở lớp 1, vẫn sử dụng cách đọc a, bê, xê để đọc bảng chữ cái.
Chúng tôi không thấy có sự phảnảnh về tình trạng “quá tải”. Nếu các trường, giáo viên làm đúng yêu cầu của BộGD-ĐT thì không có chuyện tạo gánh nặng cho trẻ.
Nhưng thực tế có chuyện chỗnày sử dụng hệ thống a, bờ, cờ, chỗ kia lại sử dụng a, bê, xê trong các trường?
Tôi khẳng định lại, ngoài việc sửdụng phát âm a, bờ, cờ để ghép vần, trong việc giảng dạy, trong chương trình,sách giáo khoa các cấp đều thống nhất sử dụng cách phát âm a, bê, xê. Đâu đócũng có người đọc lẫn lộn nhưng tôi cho rằng rất ít.
Không phải bây giờ mà từ lâuchúng tôi đã yêu cầu các trường sử dụng đúng theo hệ thống a, bê, xê (trừ họcghép vần). Nếu học sinh đọc sai, giáo viên phải có trách nhiệm chỉnh sửa.
Còn việc phát âm hệ chữ cáitiếng Anh đang được sử dụng rộng rãi, nhất là trong giới trẻ, quan điểm của ôngvề việc này?
Tôi nghĩ là người Việt Nam, sốngtrên đất Việt thì cần sử dụng tiếng Việt. Cách phát âm tiếng Anh chỉ nên dùngtrong những môi trường nói tiếng Anh. Trong các trường không sử dụng cách phátâm này, trừ những giờ học tiếng Anh. Chủ yếu do sự xâm nhập tiếng Anh ở ngoàicộng đồng tạo nên xu hướng phát âm đó.
Vậy với tình trạng sử dụngnhiều cách đọc hệ chữ cái tiếng Việt ở khắp nơi, theo ông, cần làm gì để việc sửdụng tiếng Việt được thống nhất?
Bắt đầu từ nhà trường, việc nàyphải được thống nhất. Từ nhỏ đến lớn học sinh quen với một cách phát âm thì racuộc sống sẽ không sử dụng lộn xộn. Tuy nhiên, việc này cần có vai trò của xãhội, của những người lớn. Không riêng chuyện phát âm chữ cái mà cả cách nói,viết tiếng Việt nói chung còn nhiều điều cần phải xem lại, điều chỉnh.
Trước hết là sử dụng tiếng Việttrên báo chí, sóng phát thanh, truyền hình, trong những chương trình, hoạt độngchính thống cần có sự chuẩn mực. Trong các gia đình, cách sử dụng tiếng Việt củangười lớn cũng ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ con. Đây là vấn đề không chỉ thuộctrách nhiệm của nhà trường.
Theo Trịnh Vĩnh Ha


