A lô quan họ!

Chẳng cần đợi tới hội Lim,chẳng cần vượt muôn trùng xa cách, chỉ cần bấm điện thoại “a lô”, lập tức đượccác liền anh, liền chị “mời trầu”...

Ở xứ người, nghe câu quan họ

Tiếp chúng tôi tại thôn Hòa Đình(thị xã Bắc Ninh) - nơi đầu tiên “phát minh” ra hình thức hát quan họ qua điệnthoại di động - ông Trần Văn Quyến, Chủ nhiệm CLB quan họ của làng, cho biết:đây không phải ý tưởng của những thành viên trong CLB mà là của một người bạntâm huyết với việc bảo tồn những làn điệu quan họ. Nhiều người dù rất yêu quanhọ nhưng do ở quá xa, không có điều kiện về Kinh Bắc để nghe các liền anh, liềnchị hát trực tiếp, nên thỉnh thoảng rất muốn nghe hát qua điện thoại. Nghe racũng có lý nên ông Quyến đồng ý đưa số điện thoại lên website cá nhân của ngườiđó.

Không cần về vùng quê Kinh Bắc cũng được nghe câu quan họ thương nhớ

Cũng chẳng đợi lâu, đúng một tuầnsau ông nhận được cuộc điện thoại đầu tiên của một người từ Bến Tre gọi ra xinđược nghe hát. Cả buổi trưa hôm đó ông Quyến đi đến từng nhà hội viên trong CLBđể chia sẻ niềm vui. Cũng từ đó, mỗi ngày ông tiếp không biết bao nhiêu cuộcđiện thoại gọi về từ khắp nơi xin được nghe hát. Tuy nhiên, do ban ngày các liềnanh, liền chị ở tản mát, nên phải hẹn khách tầm 20 giờ trở đi.

Lý giải cho một số điện thoại duynhất được đưa lên mạng, ông Quyến cười: Cái gì đã thuộc về văn hóa thì phải quảnlý, lỡ ai đó hát ngẫu hứng làm mất đi cái hồn cốt của quan họ. Hơn nữa, phải làquan họ cổ do những anh hai, chị hai dân gian hát mộc, nếu không họ đã có thểbật băng Thúy Hường, Thúy Cải... Các bài hát thường được khán giả yêu cầu  phầnlớn là những bài thuộc giọng vặt như: Còn duyên, Giữa tối hôm rằm, Đêm quanhớ bạn... hay những bài hát mang âm hưởng dân ca quan họ như: Tìm trongchiều hội Lim, Về quê, Gửi về quan họ...

Theo ông Quyến, hát quan họ theolàn điệu cổ qua điện thoại chẳng phải là một dịch vụ như một số lời đồn đại.Những người hát đều là liền anh, liền chị nghiệp dư, thấy nhiều người yêu nhữnglàn điệu truyền thống của quê hương mình thì hát tặng, xem như tấm lòng ngườiKinh Bắc đáp trả ân tình.

Thế nhưng, hầu hết những ngườimuốn nghe hát quan họ qua điện thoại đều mong muốn đóng góp một phần chi phí.Nhiều người tâm sự rằng, trả tiền để nghe hát quan họ không chỉ đơn thuần là trảthù lao cho người hát mà số tiền (tùy tâm) của mình sẽ góp phần để CLB quan họcó thêm kinh phí hoạt động, để những làn điệu dân ca không bị vướng bận bởi nỗilo cơm áo.

92 tuổi, vẫn hát...

Cụ Nguyễn Thị Yên đang hát quan họ qua điện thoại cho khách phương xa - Ảnh: Nguyễn Lâm

Hiện mỗi ngày có khoảng năm chụccuộc điện thoại gọi đến CLB mong muốn được nghe hát quan họ. Trong đó, có khoảng60% khách hàng ở nước ngoài. Nhưng vì khả năng hiện nay còn hạn chế nên CLB chỉđáp ứng được một phần nào các cuộc gọi đó. “CLB của chúng tôi chỉ hoạt độngtừ 20 - 22 giờ các tối trong tuần. Nhiều khi khách gọi đến muộn quá, nhưng thấyngười ta thiết tha, tôi lại lên sân thượng ngồi hát cho họ nghe. Có lần, cácchiến sĩ ở đảo xa gọi về, họ đã nghe một bài lại yêu cầu thêm bài nữa. Nhiềukhách phương xa nghe xong ngậm ngùi khóc”, ông Quyến kể.

Vì quá yêu các làn điệu quan họnên ông Quyến đã dày công thu thập các lời ca, làn điệu. Người sành chơi quan họkhông chỉ hát hay, biết nhiều làn điệu mà phải hát được nhiều bài cổ. Riêng CLBđã sưu tầm được 300 lời ca cổ và 200 làn điệu.

Sau một thời gian ra đời tại HòaĐình, phong trào hát quan họ qua điện thoại đã bắt đầu lan rộng sang các vùnglân cận như: Hòa Long, Phong Khê... Không chỉ liền anh, liền chị còn trẻ mà cảnhững cụ già miệng móm mém vẫn tràn đầy nhiệt huyết phục vụ khách yêu quan họ.Cụ Nguyễn Thị Yên (thôn Hòa Đình) năm nay đã 92 tuổi, là một trong những ngườiđáng kính ấy. Cụ bảo giờ sức yếu lắm rồi, không còn hát hay như ngày xưa nữa,nhưng thỉnh thoảng có khách muốn nghe quan họ cổ gọi vào điện thoại các con cụ,cụ đều cố gắng giúp họ thỏa mong ước.

Đành rằng, thưởng thức một lànđiệu quan họ thì chỉ có nghe thôi vẫn chưa đủ. Lý tưởng nhất là khi những ca từđằm thắm ấy cất lên cũng là lúc được ngắm các liền anh, liền chị mớ ba, mớ bảy,áo the khăn xếp, nón thúng quai thao biểu diễn trong chính cái không gian vănhóa của làng quê quan họ; được thấy con mắt “liếc lại” đằm thắm, ân tình, để câuhát “người ơi người ở đừng về...” lưu luyến mãi. Thế nhưng không thể cứnhớ quan họ lại có thể về ngay vùng quê Kinh Bắc, nên chỉ nghe hát qua điệnthoại, đôi khi cũng đủ để người yêu quan họ ấm lòng.

Theo Tuệ Nguyễn - Uyên Na