Năm ấy sau Tết, tôi than thởvới thằng cháu ruột rằng lâu lắm không được ăn bánh đúc. Thỉnh thoảng vào mộtnhà hàng có dáng dấp kiến trúc Việt, thực đơn thiết kế toàn những món Việt,nhưng gọi bánh đúc bao giờ tôi cũng nhận được một nụ cười hàm ý xin lỗi của côphục vụ trẻ và xinh.
Giả như không có vợ bên cạnh, cười cười hỏi cô em đã bao giờ làm bánh đúc hay ănbánh đúc chưa thì mười cô , cô nào cũng lắc đầu. Nhưng bún chả, bún ốc, bún bòHuế, phở Bắc… thì có ngay. Xem thế, bánh đúc chẳng qua chỉ làm dáng cho tờ thựcđơn, không mấy người ngó ngàng tới, không ai ăn sáng bằng một đĩa bánh đúc nữa.Thiên hạ bây giờ giàu có, bên cạnh những cuộc chè chén như đốt tiền, thỉnhthoảng quay về các món ăn dân dã, tìm kiếm hương xưa vị xưa, thì bánh đúc tuyệtđối quê mùa, “quê mùa một cục” từ ngay cái hình thức khá là thô của nó. Vậy mànhững đôi mắt cố tình ngó lơ, những cái miệng cố tình từ chối nó! Tại sao lạinhư thế?
![]() |
| Bánh đúc ngày xưa |
Cầu được ước thấy - ngay ngày hômsau thằng cháu mang tới cho tôi một đĩa bánh đúc có ngọn, mua của một bà bánrong hay đi ngang sở làm của nó. Theo lời thằng cháu thì chiều nào cũng vậy, cứtầm người ta lưng lửng bụng bà già lại ngang qua, cất giọng rao hai tiếng: “Bánhđúc!” cụt lủn như bổ sung cho thành phố một thứ âm thanh chứ chẳng hy vọng cóngười mua.
| |
Những miếng bánh đúc xắt quân cờhình chữ nhật, làm bằng gạo lức - thứ gạo còn nguyên cám vẫn được cho là rất tốtcho cơ thể. Thằng cháu dọn chén mắm, đĩa nhân tôm và một vốc đậu phụng rang rồimời tôi cầm đũa. Mùi mắm nêm sực nức mũi, những hạt đậu phụng rang vàng khô giònvà chén nhân tôm sền sệt khiến tôi ngại ngần. Cái thèm trong tâm tưởng bỗngnhiên tan tành, nhường chỗ cho sự chán chường. Bánh đúc ăn với mắm nêm, với đậuphụng rang, với nhân tôm - tôi thực tình chưa ăn nhưng cũng sẽ nhất quyết khôngủng hộ kiểu “se duyên” như vậy!
Ngày còn bé ở Hà Nội tôi vẫn thường xuyên thưởng thức bánh đúc. Những hạt đậuphụng mềm điểm xuyết miếng bánh đúc mềm mại. Một chén tương nếp ngọt và thơm.Chấm ngập miếng bánh đúc trong chén tương rồi đưa vào miệng, từ từ nhai thật kỹ.Hạt đậu phụng chỉ ít mềm hơn miếng bánh một tí, như một chút nhấn nhá vừa đủ chocảm giác thèm ăn, như rủ rê hãy gắp thêm miếng nữa, hãy chan tương cho ngậpmiếng bánh. Quà quê đấy! Không gì giản dị đơn sơ chân chất như miếng bánh đúc.Suy cho cùng bánh đúc là món quà thanh cảnh, một khi vị quá đi một chút sẽ khôngcòn miếng bánh đúc đúng nghĩa nữa.
Thoang thoảng hương gạo mới, beo béo hạt đậu căng tròn, ngọt lừ chén tương ủ kỹ.Không phải tương Bần nổi tiếng từ xa xưa giờ vẫn giữ danh tiếng trên các quầytrong siêu thị hay ngổn ngang trong các can nhựa bên đường 5 ngay đoạn qua thịtrấn Bần Yên Nhân. Chén tương chấm bánh đúc nếu tôi không nhầm là tương Cự Đà,không cần đường, không cần mì chính, sẵn sàng thách thức những chum tương củamọi miền đất nước.
Cự Đà bây giờ không làm tươngnữa, nhường chỗ cho tương Cự Hồng, nhưng chất tương thì vẫn thế, một mực ngon,một mực là chén nước chấm không chỉ hài hòa với miếng bánh đúc mà còn thích hợpvới ngọn rau lang, ngọn rau muống luộc. Thử chấm bánh đúc với một chén nước chấmkhác - một chén nước mắm nhĩ chẳng hạn, thì thà đừng ăn, đừng làm phí công ngườikhuấy nồi bánh! Nước chấm có vai trò cực kỳ quan trọng trong món ăn Việt, nóthậm chí quyết định món ăn ngon hay dở mà món bánh đúc là một ví dụ!
Mơ màng miếng bánh đúc ngày xưa, lại chợt nhớ tới Nam Cao, nhớ tới thiên truyệnngắn Một truyện sú-vơ-nia của ông. Đã đành “có thực mới vực được đạo”,nhưng nếu bánh đúc chấm tương, bánh đúc chan riêu không ngon đến thế thì cô Tơchắc gì đã bán chiếc khăn tay của Hàn.
Theo Thanh niên

