Khi con hư, thói thường là đổ thừa tại ngườimẹ không biết dạy con, chưa thấy tài liệu nào nói "con hư tại cha".
Nhưng khi được làm cha, nhất là đến lúc phải"rèn cặp chú ngựa non háu đá”, tôi mới hiểu hết lời cụ Tú Lãm dạy con được tríchdẫn từ tiểu thuyết Nửa chừng xuân của Khái Hưng trong phần kim văn hồi thờitrung học: "Giữ lòng vui, giữ linh hồn trong sạch và đem hết nghị lực ra làmviệc".
Xưa nay, dân gian thường nói: "Con hư tại mẹ,cháu hư tại bà”, nhưng việc giáo dục, định hướng cho con thành người hữu dụngcho xã hội, không thể vắng vai trò của người cha. Ca dao, tục ngữ cho chúng tathấy điều ấy: "Mẹ đánh một trăm không bằng cha hăm một tiếng", "Con có cha nhưnhà có nóc, con không cha như nòng nọc đứt đuôi", "Còn cha gót đỏ như son, đếnkhi cha chết gót con đen sì”... Và thực tế cuộc sống hiện nay cũng chưa phủ nhậnvai trò của người cha trong việc dạy dỗ, định hướng để con cái vào đời.
 |
| Xưa nay, dân gian thường nói: "Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà”, nhưng việc giáo dục, định hướng cho con thành người hữu dụng cho xã hội, không thể vắng vai trò của người cha |
Định hướng của cha
Ngày xưa, Hán thư có viết: "Hoàng kim mãndoanh, bất như giáo tử nhứt kinh; tứ tử thiên kim, bất như giáo tử nhứt nghệ.Chí lạc mạc như độc thư, chí yếu mạc như giáo tử" (Có bỏ vàng cho đầy rương đinữa, cũng không bằng lấy sách mà dạy cho con một cuốn; đem ngàn vàng cho con,thì chẳng bằng dạy cho con một nghề để nuôi thân. Rất vui chẳng có gì bằng đọcsách, rất cần chẳng có gì bằng dạy con). Thế nhưng bây giờ có bao người cha dạycon đọc một cuốn sách cho ra trò; có bao người cha định hướng cho con một cáinghề để nuôi thân? Hễ con hư hỏng thì đổ sấp đổ ngửa cho nhà trường, cho xã hội,mặc dù ai cũng biết gia đình là tế bào của xã hội.
Trong một lần trò chuyện, PGS-TS Phan ThanhBình, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc giaTP.HCM, kể cho tôi nghe thời trung học, anh học khá các môn khoa học tự nhiên,nhưng môn văn cũng không tồi, và rất thích theo con đường văn chương của cha(nhà thơ Viễn Phương). Khi làm đơn thi đại học, anh muốn vào ngành Ngữ văn củaTrường ĐH Tổng hợp TP.HCM, nhà thơ Viễn Phương khuyên: "Làm văn chương mà khôngnổi tiếng thì khổ lắm, con ạ. Nhưng dù nổi tiếng cũng chẳng sướng gì”. Suy nghĩlời cha, anh chọn ngành y. Nhà thơ Viễn Phương lại nói: "Con hãy suy nghĩ chokỹ, làm thầy thuốc cứu người là tốt, nhưng một thầy thuốc tồi là giết người, conà”. Thấy lời cha nói có lý, anh quyết định làm đơn thi vào Trường Đại học Báchkhoa. Nghe vậy, nhà thơ Viễn Phương sung sướng ra mặt, nói ngay: "Ba nghĩ nênvậy, bởi một kỹ sư tồi chỉ làm chết máy trong chốc lát rồi sẽ có người tới sửa,không ảnh hưởng lắm đến đại cuộc".
PGS-TS Phan Thanh Bình cười vui: "Nhờ địnhhướng của ba tôi, tôi mới có được như ngày nay. Nếu để tôi tự quyết thì khôngbiết cuộc đời tôi rẽ sang hướng nào. Sự dạy dỗ, định hướng đúng đắn của các bậccha mẹ rất quan trọng cho tương lai con cái".
Thời của kỹ thuật số
Thomas L. Friedman, tác giả cuốn sách nổitiếng: The World is Flat (Thế giới phẳng), có nói về việc dạy con rất thú vị.Đọc cuốn Death of a salesman (Cái chết của người bán hàng), ông không bằng lòngvới quan niệm lỗi thời của người cha. Khi đứa con trai Biff Lorman cố xua đigánh nặng dòng họ danh gia vọng tộc mà bây giờ không còn xứng một đồng tiền kẽm,nói với người cha rằng đó là chuyện vớ vẩn, người cha giận lắm, khẳng định vớicon trai đó không phải là loại vớ vẩn mà là niềm tự hào về dòng họ Lorman, làtruyền thống cần phải tô bồi. Người cha nhấn mạnh: "Tao là Willy Lorman và màylà Biff Lorman!".
Khi còn nhỏ, thấy thức ăn còn thừa trong đĩa,cha ông dạy: "Cố ăn hết đi con, không được bỏ dở thức ăn như thế - có biết baongười dân Trung Quốc và Ấn Độ đang đói khát". Đến thời ông dạy con: "Các con ạ,hãy làm xong bài tập về nhà của các con đi - có biết bao người dân Trung Quốc vàẤn Độ đang khao khát công việc của các con đấy".
|
|
Mỗi thời mỗi khác và những người làm cha làmmẹ phải "biết" để dạy dỗ con cái nên người, chứ không phải ngồi đó "cho roi chovọt" kiểu xưa bày nay bắt chước. Hãy dành ít phút, "quẳng gánh lo đi", gác quanhững lo toan đời thường, ngẫm lại những chuyện dạy con kể trên, tôi nghĩ cũnglà niềm vui khi hướng tới tương lai, vì con cái là tương lai của mình.
Theo Vu Gia
