Để những đứa con thương yêuvững chân bước vào giảng đường đại học, vợ chồng “phu” than Phạm Đệ (xã ĐạiPhong, huyện Đại Lộc, Quảng Nam) phải đổ không biết bao nhiêu mồ hôi, nướcmắt... dọc những vỉa than.
Trời đã về chiều, nơi quả đồihoang vu một thời được mệnh danh là đồi “thổ phỉ”, chỉ có mỗi vợ chồng ông làcòn chống lò làm việc. Họ cặm cụi đào, xúc... hì hục mãi cho đến khi giọng conchim cà lơi thoảng buồn thả từng hồi dài khuất sau đỉnh đồi. Khi ấy vợ chồng ôngĐệ mới chịu rời miệng hầm lần xuống núi về nhà.
Câu chuyện đời cha
Hơn mười năm khoét núi làm than,ông Đệ quen thuộc từng sớ than trong dãy núi này như lòng bàn tay. Và mười nămqua, dẫu những vụ sập hầm hay chết người vì khí ngạt thi thoảng vẫn xảy ra trênđỉnh đồi Ngọc Kinh này, nhưng xem ra điều đó không làm vợ chồng ông chùn bước.“Bởi đây là con đường duy nhất giúp các con tui kiếm chữ. Nếu không có nhữngvỉa than đen này thì giấc mơ đến với giảng đường của chúng cũng chìm tan như tuitrước đó mà thôi”.
![]() |
| Để nuôi các con ăn học, vợ chồng ông Đệ phải nhọc nhằn với nghề đào than đầy nguy hiểm - Ảnh: Đ.N. |
Nhà ông Đệ nằm bên phà Hà Nha củacon sông Vu Gia. Là con út trong gia đình chín người con, ông Đệ là một trongnhững thanh niên học giỏi có tiếng của làng Thuận Mỹ (Đại Phong) lúc bấy giờ.Những tưởng chiến tranh đã lùi xa, nào ngờ hậu quả của nó lại ập đến khiến cảgia đình ông tan nát. Năm 1976, trong lúc làm vườn cha ông Đệ bị vướng mìn đứtlìa hai chân thành tàn phế. Ba tháng sau, một quả mìn khác lại phát nổ ngaytrong khuôn viên vườn nhà khiến mẹ ông mù cả hai mắt. Ít lâu sau nữa anh traicủa ông cũng chết tức tưởi vì lý do tương tự...
“Cuộc sống gia đình xem như bếtắc. Khi ấy anh chị trong nhà, kể cả tui đều phải nghỉ học để tính kế mưu sinh”- ông Đệ kể. Nhưng bỏ học đâu chừng được ba năm thì ông Đệ quyết định trởlại trường xin được học tiếp. Và con chữ đã không phụ người, năm 1986 ông là mộttrong số rất ít thanh niên ở huyện Đại Lộc lúc bấy giờ đậu vào Trường đại học Sưphạm Đà Nẵng. Nhập học khoảng một tháng thì ông đành xin về quê vì cuộc sống quákhó khăn. Giấc mơ làm thầy giáo của ông vĩnh viễn lùi xa...
Hai năm vượt núi tìm trầm, ba nămvác bồn (chảo) lội khắp các bãi vàng từ Hiệp Đức đến Phước Sơn..., tài sản cuốicùng mà ông mang về là căn bệnh sốt rét kinh niên cùng nợ nần chồng chất. Bà HứaThị Phúc - vợ ông, ngày ngày bán hàng rong bên bến phà Hà Nha chỉ mong kiếm đủgạo nuôi ba con nhỏ. Thế rồi cây cầu mới bắc qua sông Vu Gia cũng hoàn thành,bến phà Hà Nha không còn là đất sống của những người bán hàng rong như bà Phúc.Cuối năm 1990, vợ chồng ông chính thức gia nhập đoàn “phu” than lem luốc trênđồi “thổ phỉ”.
Than đen đổi chữ vàng
Trong ba đứa con của vợ chồngông, Phạm Thị Thúy Kiều là con đầu nên rất hiểu hoàn cảnh gia đình. Nhiều khi côbé muốn bỏ học hẳn lên núi làm than phụ giúp gia đình. Nhưng mỗi lần Kiều nóiđến chuyện ấy là ông Đệ trừng mắt: “Ba vì nghèo khổ mới chấp nhận bỏ học để kiếmtiền nuôi các con ăn học. Bây giờ không lẽ các con lại giẫm tiếp lên dấu chânnăm cũ của ba sao?”.
Ông bảo: “Có lần tui bực quáhét thẳng vào mặt con Kiều rằng không chịu học thì mày chết với tao”. Nghevậy cô bé ấm ức khóc nói lại: “Nhưng mà tụi con học được thì ba mẹ cũng chết vìtụi con”. Nghe vậy hai vợ chồng ông ngồi thừ ra. “Tui nghe con Kiều nói saomà chí lý quá. Đúng là bọn hắn mà học hết chữ thì vợ chồng tui chết thiệt, lấygì nuôi chúng ăn học...” - ông kể.
Bà Phúc nhớ lại: ngày Kiều nhậnđược giấy báo nhập học vào Trường cao đẳng Y tế Tam Kỳ, cả nhà ai cũng mừng ramặt, duy chỉ ông Đệ là kéo ghế ngồi một góc hút thuốc. “Tui cũng từng xuốngdưới hầm than sâu 30m nhưng chưa khi nào thấy không khí lại ngột ngạt như ngàyhôm ấy”. Cuối cùng ông quyết định lên gặp ông Thành, chủ hầm than, vay nóng2 triệu đồng cho con lo việc nhập học.
Gánh nặng lo toan chưa kịp vơithì hai năm sau vợ chồng ông lại nghe con gái thứ hai Phạm Thị Thu Nguyệt báotin: “Con đậu Đại học Bách khoa rồi ba ơi! Ba cố cho con đi học nhé”. Nghe vậy,cả hai vợ chồng ông không nuốt nổi chén cơm... “Đến khi đó tui mới thấm câunói của con Kiều ngày trước: Tụi con mà học được thì ba mẹ cũng chết vì tụi con”- ông tâm sự. Nói vậy nhưng rồi vợ chồng ông cũng phải gồng mình... Nơi nàocó than là vợ chồng ông lần đến bất luận nắng hay mưa. Không đào hầm ngang thìtìm cách đào hầm thẳng đứng, miễn có than múc bán là được.
Chờ bảy năm nữa
Có khi làm quá trưa không kịp lênđã nghe tiếng đất chuyển trong lòng núi. Những lần như vậy vợ chồng ông chỉ còncách van vái cầu xin đất trời mong cho mình được bình yên để còn sức nuôi con ănhọc.
“May mà ông trời còn có mắt -ông Đệ buông một câu trước khi đứng dậy khoe bằng khen của các con với giọng đầyhãnh diện - Nếu dán tất cả bằng khen lên tường chắc kín ngôi nhà này quá!”. Rồi ông chỉ tay vào tấm bằng mới nhất in dòng chữ “Có thành tích xuất sắc tronghọc tập niên học 2009-2010” của cô con gái thứ hai Phạm Thị Thu Nguyệt (hiệnNguyệt là sinh viên khoa quản lý dự án, Đại học Bách khoa Đà Nẵng) bảo: “Nếu vợchồng tui có tiền thì giờ nó (Nguyệt) đã được đi du học rồi”. Nguyệt là mộttrong số ít sinh viên xuất sắc lọt vào danh sách được đi du học tại Pháp nhưngvì nhà quá nghèo nên đành phải bỏ lỡ cơ hội.
Cậu em út Phạm Duy Hoàng cũngkhông hề thua kém các chị. Hiện là học sinh lớp 12, nhiều năm liền là học sinhgiỏi cấp tỉnh, ước mơ của Hoàng là theo ngành bác sĩ.
Đều đặn mỗi ngày, cứ đúng 4g sánghai vợ chồng ông lại thức dậy thổi cơm, rồi lặng lẽ quảy gánh lên núi đào thanbán kiếm tiền cho các con ăn học. Bà Phúc tính nhẩm trên mười ngón tay thô rápnhư thầm cầu nguyện: “Bảy năm! Tức là 84 tháng... Ngày đó chắc thằng út họcxong ngành bác sĩ. Ngày đó vợ chồng tui sẽ chui lên khỏi mặt đất, xin được giãbiệt kiếp hầm lò!”.
Theo 
