Đi tìm “con lai”

>> Bài 1: Thực hư chuyện con lai

Nghỉ chân bên quán nước ven đường, một lái xe ôm tự giới thiệu là người sinh ra ở Sa Pa, nên biết hết mọi chuyện. Người đàn ông này nói rằng, Cát Cát cũng có “con lai”, nhưng tìm về đó là chưa đúng địa chỉ.

“Sín Chải nhiều hơn”

“Phải vào Sín Chải, phải vào San Sả Hồ, ở đó nhiều trẻ em giống Tây lắm. Bụ bẫm, tóc vàng, mắt xanh”. Xe máy hiệu Dream của người đàn ông bản địa mờ hết mặt gương côngtơmét, bắt đầu thả dốc đưa tôi vào Sín Chải. Dọc đường đi, người đàn ông này thi thoảng chỉ tay về những đứa trẻ đi ngược chiều, rồi nói: “giống tây quá nhỉ”.

Chiếc xe máy lâu năm bắt đầu phụt khói trắng khi leo lên con dốc như dựng ngược, rồi dừng lại ở một trường học nằm hướng ra phía thung lũng trước mặt. Đây là điểm trường thôn Sín Chải 2, thuộc trường tiểu học San Sả Hồ, với 120 học sinh do cô giáo Hoàng Thị Hà phụ trách.

Qua lời giới thiệu của tay xe ôm bản địa, tôi bắt đầu đi tìm “con lai” bằng cách ngó vào tất cả các lớp học. Tại lớp 5B, cô giáo Nguyễn Thị Tâm vẫn mải mê giảng bài, cuối góc lớp, Hạng A Chơ (11 tuổi) chăm chăm nhìn vào khách lạ. Tóc của Chơ màu hung, gương mặt đầy đặn và hồng hào. Dường như, “hơi hướng” du lịch bắt đầu thâm nhập vào cậu bé người Mông này, khi máy ảnh đưa lên thì Chơ lấy tay che mặt rồi nói ngắn gọn: “cho tiền mới được chụp!”

Cô Tâm xác nhận, nơi mình đứng lớp hoàn toàn không có đứa trẻ nào là “con lai”, kể cả cậu bé Chơ đang ngồi cuối dãy. “Trông đẹp trai như Tây thế thôi nhưng bố mẹ em cũng là người dân tộc Mông cả đấy”, cô Tâm cho biết. “Ở đây có mấy trường hợp giống Tây nhưng người ta nói không phải. Trong tận khu đội năm, đi xa lắm vì ở đó rất cao, có mấy đứa trẻ mặt trắng bệch, tóc thì vàng ơi là vàng. Hình như là anh em với gia đình nhà Vàng A Sùng thì phải”, cô giáo Hà bổ sung.

Mới năm tuổi, cháu Hạng Thị Xô, bé gái xinh xắn, tóc hơi xoăn và vàng, gương mặt đẹp như thiên thần của trường mầm non San Sả Hồ, được tay lái xe ôm đánh giá là “giống người Nhật”, ngồi ở dãy ghế đầu lớp học.

Từ biệt San Sả Hồ, chúng tôi tiếp tục xuống các xã quanh bãi đá cổ, ở đó nhiều khách du lịch và phụ nữ Mông sinh sống.

Những đứa trẻ da trắng, tóc vàng

Ở bản Suối Hồ. Buổi chiều, phòng học khóa cửa, điểm trường tiểu học Suối Hồ vắng bóng học sinh đến lớp. Chỉ có vài ba em nhỏ mang trang phục dân tộc, thơ thẩn nhặt đá và chơi trò con trẻ trước sân trường.

Hai thanh niên người Mông, cho biết những địa chỉ cần đến: “tìm nhà Hạng A Co, hay nhà Má Thị Kho, những nhà đó có “con lai” đấy”. Hai thanh niên bản địa này, nhiệt tình dẫn khách ra ngoài đường, chỉ lên cái cột điện nằm cheo leo lưng chừng núi, rồi cho biết đó là nhà của Co.

Trông gần thế thôi, nhưng đường lên “cái cột điện” như lời hai thanh niên kia hướng dẫn cũng xa tít tắp. Tôi men theo bờ ruộng, tìm vào nơi có đứa trẻ tóc màu vàng, da thì trắng nõn, đang nghịch ngợm trên cây đào rừng trơ trụi lá.

Tóc vàng, người nhỏ thó, cháu bé có nước da trắng nõn, trắng cứ như người nước ngoài, trắng từ mặt đến chân. Cậu bé dân tộc này dường như không đồng ý bởi kiểu chụp ảnh đường đột, quay sang nói với cậu bạn nhỏ bên cạnh bằng tiếng Mông rồi trốn chạy. Cậu bé có tên Lềnh, bố mẹ đi vắng. “Da Lềnh trắng từ nhỏ, họ bảo da Lềnh giống người Tây. Bố mẹ Lềnh là người Mông”, hàng xóm của Lềnh, Hạng A Giống xác nhận. Lềnh chỉ nói tiếng dân tộc, cậu bé ái ngại rồi bỏ trốn khi chúng tôi cố chụp thêm mấy bức ảnh về em. “Trường hợp da trắng như Lềnh ở đây có nhiều. Leo ngược lên núi mà hỏi nhà Kho. Đi nhé!” Hạng A Giống nở nụ cười hiền lành, tiễn biệt khách lạ bằng thông tin quý báu.

Và Giống đã chỉ đúng địa chỉ. Có lẽ, đặc biệt nhất là trường hợp ba chị em Hạng Thị Chư, Hạng A Sèo, Hạng A Minh, con của Má Thị Kho ở bản Suối Hồ. Kho là người vui tính, cởi mở, nói được rất ít tiếng Kinh. Qua “phiên dịch”, Kho cho biết chồng mình đang lên rừng cắt rau cho lợn, rồi nói thêm ba đứa con của mình đều có “tóc bạc” khi mới sinh ra. Kho không phải là hướng dẫn viên du lịch, nhưng đến mùa xuân khi đào nở, chị vẫn mang xuống thị trấn Sa Pa, bán cho du khách.

Trưởng phòng văn hóa huyện Sa Pa Hoàng Mạnh Dũng thì khẳng định “trẻ em người Mông nhiều đứa “tóc vàng, mắt xanh” không phải là con lai”. Ông Dũng nói: “chúng tôi đã từng đi xác minh và thấy không phải”.

Rời bản Suối Hồ, với những em bé “da trắng tóc vàng” như chị em Chư, như cháu bé trèo cây đào có tên Lềnh, như cậu bé “đẹp trai như Tây” Hạng A Chơ ở Sín Chải giữa đất trời đại ngàn mà lòng bâng khuâng đến lạ. Có thể, rằng lời giải thích của một cán bộ văn hóa ở Sa Pa cũng là một cơ sở, khi nói những trường hợp “tóc vàng da trắng” là bởi các em mang trong mình dòng máu bạch tạng di truyền. Nhưng, vẫn cứ thấy băn khoăn bởi một nghiên cứu có tính khoa học về điều này, hình như vẫn chưa có.

Tạm quên đi suy nghĩ mông lung đó, tôi tìm về Sa Pa, tìm gặp các sơn nữ dân tộc Mông với những mối tình “đa quốc gia” đầy thi vị...

Theo Phan Hương