Dòng họ hùng binh

Hàng trăm năm trước, bao lớpngười đã giong thuyền ra đại dương và sẵn sàng hi sinh để canh giữ quần đảoHoàng Sa của Tổ quốc. Hàng trăm năm sau, con cháu họ vẫn dũng cảm nối bước chaông cưỡi trên đầu sóng ngọn gió.

Lâu nay, các hùng binh Phạm HữuNhật, Phạm Quang Ảnh của hai đội Hoàng Sa đã được truyền tụng, nhưng ít ai biếtcòn có một dòng họ Võ đã âm thầm cống hiến bao lớp người cho chủ quyền Tổ quốcnơi xa.

Huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi).Tượng đài những hùng binh của hải đội Hoàng Sa. Dưới bóng quốc kỳ, đôi mắt nhữngtượng lính dõi thẳng ra đại dương như mang theo hồn Tổ quốc trấn giữ biên cương.Tại nhà thờ gia tộc Võ ở thôn Tây, xã An Vĩnh, ngày đêm vẫn nghi ngút khói hươngthờ tự những bậc tiền hiền đã bao phen căng buồm thẳng tiến ra Hoàng Sa. Sử xưavà trong ký ức còn truyền lưu của các bậc cao niên kể rằng họ Võ là một trong 13tộc lớn đã ra đảo Lý Sơn mở nghiệp từ đầu thế kỷ 17. Tộc phả ố màu thời gian kểbậc tiền hiền đầu tiên đặt chân lên đảo là cụ Võ Văn Lúa và được xem là thủy tổhọ Võ là Lý Sơn. Trải cùng dòng chảy thời gian và bao thời cuộc biến động, nấmmộ thủy tổ này vẫn còn nguyên vẹn để con cháu hương khói.

Người dẫn đường ra Hoàng Sa

Những ngày ở Lý Sơn, tôi cùng hậuduệ họ Võ lần giở lại các tài liệu cổ đang được giữ gìn, thờ cúng trang nghiêm.Những dòng chữ trên các trang giấy cổ đã phai mờ nhiều theo thời gian cũng maylà các cụ cao niên từng theo Nho học như Dương Quỳnh, Võ Hiển Đạt, tiến sĩNguyễn Nhã, Nguyễn Đăng Vũ... đã cố gắng giải mã được nhiều bí ẩn của lịch sửtộc họ này. Đặc biệt, không chỉ tài liệu họ Võ mà nhiều thư tịch cổ ở Lý Sơncũng có nội dung hé lộ một gia tộc giỏi nghề đi biển, đã cống hiến nhiều mồ hôi,xương máu cho chủ quyền Tổ quốc.

Cuối xuân năm 2009, khi dịch mộttờ lệnh Hoàng Sa cổ của họ Đặng có niên đại từ năm Giáp Ngọ (1834), người tabàng hoàng phát hiện ngoài những nhân vật đã được truyền tụng như Phạm Hữu Nhật,Phạm Quang Ảnh, Phạm Văn Nguyên...còn có nhiều tổ tiên ở Lý Sơn cũng từng bôn baHoàng Sa. Trong tờ lệnh đóng dấu triện của hai vị quan bố chánh và án sát tỉnhQuảng Ngãi ghi rất rõ những tên tuổi tham gia hải đội Hoàng Sa đợt này như ĐặngVăn Siềm, Dương Văn Định, Phạm Quang Tình, Võ Văn Công, Võ Văn Hùng, Ao VănTrâm, Trần Văn Kham... Riêng người tên Võ Văn Hùng đã nhiều lần cưỡi sóng nướcHoàng Sa, và không rõ lần cuối cùng ông có trở về được hay không.

Tại nhà ông Võ Văn Út, hậu duệđời thứ 16 của họ Võ ở Lý Sơn, còn giữ phải tộc cổ cho thấy Võ Văn Hùng chính làmột trong 10 người con của Hội nghĩa hầu Võ Văn Khiết, người từng là cai độiHoàng Sa mà đến giờ vẫn còn nấm mộ đề bia tưởng niệm trên đảo. Tài liệu cổ củatộc họ lẫn chính sử triều Nguyễn đều ghi Võ Văn Hùng ít nhất đã ba lần vượt biểnĐông ra Hoàng Sa. Năm Giáp Ngọc (1834) có thể là chuyến vượt biển lần thứ haicủa Võ Văn Hùng. Chính vì thông thạo hải trình, luồng lạch nên ông được giaonhiệm vụ dẫn đường (hay còn gọi hoa tiêu) cho hải đội ra quần đảo Hoàng Sa. Cùngđi với ông còn có em trai Võ Văn Công. Người trực tiếp cầm lái là ông Đặng VănSiểm cùng quê Lý Sơn với anh em họ Võ. Chính ông Võ Văn Hùng cũng được tin giaonhiệm vụ tuyển chọn binh phu đi Hoàng Sa trong trai làng Lý Sơn.

Khởi hành vào năm Ất Mùi (1835),những người trực tiếp đưa đoàn thuyền ra quần đảo này như Võ Văn Hùng, Phạm VănSanh được khen thưởng vì sự tận tâm với trọng trách. Hậu duệ họ Võ thời nay chưabiết chính xác tổ tiên Võ Văn Hùng đã đi Hoàng Sa tất cả bao nhiêu chuyến, nhưnghọ có cơ sở để tự hào xác tín rằng ông là vị anh hùng của họ tộc. Vì thời điểmlịch sử đó, không phải ai cũng có thể ra Hoàng Sa được ít nhất ba chuyến nhưông.

Khúc tráng ca của biển

Lặng nhìn những viên đá đánh dấutừng người đã khuất bóng trên nấm mộ gió chiêu hồn tập thể những người họ Võ đãhiến thân cho chủ quyền của Tổ quốc, ông Võ Văn Út bùi ngùi tâm sự: "Từ xa xưa,tổ tiên tôi đã truyền kể cho con cháu nghe tộc mình có rất nhiều người ái quốcđã bôn ba trên sóng gió Hoàng Sa. Và dưới nấm mộ gió này là biết bao linh hồn họVõ đã gửi lại thân xác trên biển cả!".

Chưa rõ ông Võ Văn Hùng trở vềchuyến cuối cùng như thế nào, nhưng hậu thế thời nay đã được biết cha ông là cụVõ Văn Khiết cũng từng nhận lãnh sứ mệnh giong thuyền đi Hoàng sa. Cụ là tổ tiênđời thứ 10 của họ Võ ở Lý Sơn. Đến nay, nhà thờ và nấm mộ đề bia tưởng nhớ côngtrạng cụ vẫn đang nghi ngút khói hương ở Lý Sơn. Chính sử cùng các tài liệu cổcủa tộc họ kể rằng cụ Võ Văn Khiết đã được phong tước Hội nghĩa hầu, bổ chức caiđội Hoàng Sa để tuyển mộ binh phu giong thuyền ra Hoàng Sa từ rất sớm. Chính nhờcông đức to lớn này mà khi trở về lại Lý Sơn, cụ đã được dân làng tin tưởng giaotrọng trách sáng lập đình làng An Vĩnh và vẫn còn khói hương thờ tự đến tận ngàynay.

Tuy nhiên, nhân vật lẫy lừng nhấtcủa họ Võ đã được các pho chính sử triều Nguyễn nhiều lần nhắc đến là Phú nhuậnhầu Võ Văn Phú kiêm thủ ngự cửa biển Sa Kỳ và cai đội Hoàng Sa. Phả tộc họ Võ kểrằng ông là con trai cụ Võ Văn Khiết và cùng anh em với những hùng binh từng bônba Hoàng Sa như Võ Văn Hùng, Võ Văn Công...Và như Đại nam lục chính biên đã ghi chép thì Võ Văn Phú làm thủ ngự cửa biển Sa Kỳ, mộ dân tái lập đội HoàngSa, để nối bước cha thực hiện trọng trách bảo vệ chủ quyền tổ quốc trên quần đảoHoàng Sa.

Theo Quốc Việt
Tuổi trẻ