Tâm lý cha mẹ nàocũng mong con trưởng thành, song có nhiều cách biểu hiện khác nhau.Có người thì khen quá, có người không khen mà cũng chẳng chê, để conmình tự phát triển theo kiểu “thích nghi” xã hội, có người lại hạthấp con mình.
Cách thứ nhất và thứhai thường nhiều hơn, còn cách thứ ba là phương pháp “ít dùng” nhưngvẫn xảy ra ở một số gia đình.
Đủ kiểu chê
Câu chuyện số một:“Thằng này chậm chạp lắm, lầm lì, khó bảo, lại lười học. Chỉ tốingày ôm máy vi tính”.
Đó là câu nói hằngngày của chị Thanh, anh Thủy ở Củ Chi, TP.HCM về cậu con trai vớimọi người. Anh chị đều là công chức, cháu Bi đang học lớp 10 ở mộttrường điểm nhưng anh chị luôn than thở, chưa một lần khen ngợi contrước mặt cháu hoặc với những người xung quanh. Trong khi đó, Bi làmột học sinh giỏi, luôn đứng tốp đầu lớp trong những năm học cấp II.
 |
| Ảnh minh họa |
Vì năng động, nhiệttình, Bi thường được phân công tổ chức các hoạt động ngoại khóa củalớp. Nhưng anh chị không khen con bởi cho rằng: “Lời khen có thể làmcho cháu tự kiêu, tự đại, phải thường xuyên chê để cháu phấn đấu”.Một hôm, Bi được điểm 10 môn Toán, cậu vừa về nhà đã hồ hởi khoe vớimẹ. Chị Thanh liền “phán” một câu: “May mà trúng tủ chứ gì! Phải mônnào cũng được như vậy mới nên khoe”. Như bị tạt một gáo nước lạnh,thằng bé chẳng nói chẳng rằng xách cặp vào trong. Từ đó, mẹ Bi cũngchỉ biết điểm của con thông qua kết quả mà cô giáo chủ nhiệm gửi vềnhà.
Câu chuyện số hai: “Congái gì mà vừa vụng về vừa hấp tấp, chỉ suốt ngày chải chuốt. Nấu cơmthì sống, sắp xếp phòng ngủ của mình cũng không ra hồn, sau này chỉcó ế chồng thôi con ạ”.
Cháu Thủy (lớp 9) conchị Thu ở Tân An, Long An thường xuyên bị mẹ “soi”, chỉnh đủ đường,từ đi đứng, nói năng cho đến việc nhà, việc học… Theo chị Thu thìvới con gái, càng phải nghiêm khắc từ những điều nhỏ nhất, kẻo saunày lớn lên không làm trọn vai trò của phụ nữ trong gia đình. Yêucầu của chị Thu là công, dung, ngôn, hạnh phải “chuẩn” từ bây giờ.Tuy nhiên, theo những người hàng xóm, cháu Thủy vẫn là đứa trẻ nềnnếp, lễ phép, chăm chỉ lo việc nhà, phần lớn thời gian cháu dành chohọc tập.
Câu chuyện số ba: “Saomôn tiếng Anh chỉ được sáu điểm? Mày chỉ học được thế thôi à con? Cómuốn đi học nữa không? Nuôi mày chỉ tốn cơm tốn vải. Nhìn bạn bè màkhông biết xấu hổ sao? Đồ ngu! Lần sau mà điểm còn thấp nữa thì đừngtrách”.
Câu nói “quen thuộc”này của cha cứ lặp đi lặp lại mỗi lần cháu Phương (lớp 8) bị điểmthấp. Gia đình cháu mới chuyển từ Nghệ An vào thị trấn Trảng Bom,Đồng Nai cách đây hơn một năm. Điều kiện học hành ở quê cháu trướcđây còn hạn chế, nhất là môn tiếng Anh. Vì vậy, mỗi lần kiểm tra mônhọc này, cháu chỉ được năm hoặc sáu điểm. Cháu cũng rất tích cực đihọc thêm Anh văn vào buổi tối. Cô giáo chủ nhiệm đánh giá cháu cótiến bộ rõ rệt. Nhưng cha cháu không bằng lòng, anh luôn răn đe,chửi bới, coi thường, thậm chí còn dọa nạt để con không thua kém bạnbè. Lúc nào cháu Phương cũng lo sợ bị điểm kém, bị cha chê bai,chửi rủa.
Điểm tựa
Khen con hợp lý làmột phương pháp cần thiết để kích thích, tạo cho con hứng thú tronghọc tập, khen làm sao để con mình nhận thấy những thành quả đó làmột quá trình phấn đấu, là sản phẩm lao động trí óc của bản thân, vídụ: “lần này con đã làm tốt công việc, nhưng nếu cố gắng con sẽ làmtốt hơn những lần sau”…
Người lớn có thể phêbình, khiển trách để trẻ nhận ra lỗi và khắc phục, nhưng không nênchê bai con, đánh giá con quá thấp so với khả năng. Điều đó khôngmang lại ý nghĩa giáo dục tích cực, mà làm cho trẻ tự ti, mặc cảm,mất lòng tin vào bản thân, nảy sinh thái độ tiêu cực với mọi người.
Vì vậy, thay vì chê bai, hoặc khen con quá mức, cha mẹ nên hiểu đờisống tâm lý của con, khơi dậy cho con niềm tin vào những thành công,dù là rất nhỏ, cùng con phân tích để chia sẻ những khó khăn, thấtbại, tìm cách khắc phục hạn chế và phát huy những ưu điểm để đạt kếtquả tốt trong những lần sau. Cha mẹ có thể nói: “Môn này con chưađược điểm cao, nhưng cha mẹ tin vào năng khiếu, sự ham học của con,con sẽ làm được”. Nếu thương con thì đừng chê bai, hãy cho con mộtđiểm tựa tinh thần, một niềm tin trong cuộc sống.
Theo Lê PhạmPhương Lan
PNO
