Một trong những điềuchị em phàn nàn nhất là các ông chồng về nhà ít nói chuyện với vợ.Tuy nhiên, dưới góc độ tiến hóa của ngôn ngữ, điều đó chứng tỏ mốiquan hệ vợ chồng đang hoàn toàn bình thường!

Muốn hiểu điều tưởngnhư nghịch lý đó, chúng ta cần biết chức năng và tiến hóa của ngônngữ. Ngôn ngữ dùng để làm gì? Câu trả lời thật đơn giản: để giaotiếp. Chức năng hàng đầu của ngôn ngữ là giao tiếp và thông tin.Nhưng, như thế chưa đủ.

Chức năng tiến hóacủa ngôn ngữ

Theo các nhà khoa học,ngôn ngữ hiện đại xuất hiện khoảng 50 - 60 ngàn năm trước, là một ưuthế sinh tồn giúp con người thành một loài tiến hóa nhất trong muônloài.

Ngày nay, ngôn ngữ cónhiều vai trò đến mức không thể xếp chúng thành một sơ đồ để xem cáinào là gốc rễ, cái nào là phát sinh. Tuy nhiên, các nhà tiến hóaluận đưa ra nhiều giả thuyết rất thú vị về động lực tiến hóa củangôn ngữ.

Khi chồng kiệm lời

Minh họa: NOP

Đầu tiên là giảthuyết “gắn kết xã hội” của Robin Dunbar tại Đại học Liverpool. Ôngnhận thấy khỉ và vượn dành không ít thời gian để bắt rận cho nhau.Theo Dunbar, ngoài việc loại bỏ các loài ký sinh, hành động đó làmtăng sự gắn kết xã hội và nó cũng góp phần giới hạn số lượng của mộtnhóm động vật, vì thời gian bắt rận quá nhiều sẽ ảnh hưởng tới việctìm thức ăn. Trên thực tế, khỉ dành 20% tổng số thời gian cho việcbắt chí; và do đó số lượng trung bình của một bầy động vật là 50con.

Vậy nhóm người sănbắt - hái lượm với 150 thành viên cần bao nhiêu thời gian để bắt chí?Dunbar đưa ra con số 43% tổng quỹ thời gian. Tuy nhiên, nhờ giaotiếp bằng ngôn ngữ, con số này giảm xuống còn 20%. Như vậy động lựctiến hóa của ngôn ngữ là nhu cầu gắn kết con người trong các nhóm xãhội càng ngày càng lớn.

Nhà tâm lý tiến hóaGeoffrey Miller đưa ra một giả thuyết hoàn toàn khác. Ông xem chọnlọc giới tính, lý thuyết Darwin cho rằng đuôi dài của chú công đựclà sản phẩm tiến hóa dành cho sự lựa chọn của cô công cái, có vaitrò quyết định.

Giống như cái đuôidài, cân xứng và đẹp đẽ là dấu hiệu không có động vật ký sinh; mộtgiọng nói truyền cảm, lưu loát, một ngôn ngữ giàu hình ảnh và ngữnghĩa được cả nam và nữ xem là dấu hiệu của người bạn tình lý tưởng.Theo Miller, ngôn ngữ cho chúng ta biết chất lượng của đối tác tốthơn mọi tín hiệu sinh học khác. Thế nên các anh chàng “dẻo mỏ” luôngiành lợi thế; còn phụ nữ thường yêu bằng tai.

Với các nhà ngữ học,bản chất của ngôn ngữ là ngữ nghĩa và truyền thông. Ngôn ngữ tiếnhóa vì cuộc sống và tư duy của loài người ngày càng đa dạng. TheoSteven Pinker, kiến thức, tính xã hội và ngôn ngữ là ba đặc trưng cơbản của đời sống loài người. Chúng là động lực giúp nhau cùng tiếnhóa.

Chưa hết, tại saogiọng Bắc khác giọng Nam, giọng Huế khác giọng Quảng Ngãi, khácgiọng Sài Gòn? Tại quê của người viết bài này, hai thôn Vĩ thượng vàVĩ hạ có giọng nói khác nhau đến mức một em bé cũng nhận ra, dù chỉcách nhau một con kênh đào rất hẹp. Đó là do chức năng bảo vệ củangôn ngữ.

Do chỉ nuôi đượckhông quá vài trăm người, các nhóm săn bắt - hái lượm ngày xưa tìmmọi cách tiêu diệt người lạ, mà giọng nói và cách phát âm là cáchtốt nhất để phát hiện kẻ không mong muốn ngay khi họ vừa mở miệng.Nói cách khác, ngoài sự gắn kết xã hội, ngôn ngữ còn được dùng đểphân biệt các nhóm xã hội, phân biệt “chúng ta” và “họ”.

Như vậy, theo các nhàkhoa học, ngôn ngữ được dùng để giao tiếp, gắn kết xã hội, chọn bạntình và phát hiện người lạ. Các chị có thể hiểu thêm về người đầugối tay ấp của mình nếu lưu tâm đến các chức năng đó.

Nói có nơi, chơicó chốn?

Khi ra ngoài, nhất làtại quán nhậu, các ông chồng nói nhiều không kém các bà vợ lắm lờicủa họ. Điều đó thực ra rất dễ hiểu, nếu xác định các quan điểm“chức năng luận” đã trình bày ở trên.

Tại chỗ làm và quánnhậu, đàn ông nói nhiều để thực hiện các chức năng giao tiếp và gắnkết xã hội của ngôn ngữ. Bên cạnh đó, rượu vào lời ra, qua đó họ cóthể biết người đối diện có thuộc “cạ” với mình hay không (chức năngbảo vệ của ngôn ngữ).

Và nếu để ý tới mộtphụ nữ nào đó, chắc chắn họ sẽ tìm mọi cách “truyền thông” đến đốitác (các chị hãy nhớ lại "cái thuở ban đầu đầy lưu luyến ấy" của bảnthân, rồi cái thời oanh liệt nay còn đâu!). Xin các chị chớ quên,dưới góc độ tiến hóa, đàn ông đa tình hơn, còn phụ nữ chung tình hơn.

Nói cách khác, khi rangoài, các ông chồng có đủ mọi lý do để nói nhiều. Các động lực sinhhọc và xã hội khiến họ lắm lời chả kém gì ai. Nhưng, nếu chỉ có thếthì các chị cũng chưa đến nỗi phải than phiền.

Chưa tính đến cácnguyên nhân xã hội và tâm lý thuần túy (các chị nói quá nhiều làmsao còn chỗ cho chồng chen lời; lại toàn những lời kêu ca, phàn nàn,than thở thì cánh đàn ông “công ít tội nhiều” tìm đâu ra động lực đểmở miệng), thì tại sao khi về nhà, các ông chồng rất khó hay khôngcần tìm động lực để cất lời?

Đầu tiên là sự giaotiếp. Đã nói nhiều ở ngoài nên quỹ thời gian 20% gần  như cạn kiệt,làm sao mà họ chẳng ít lời? Tiếp theo là chức năng gắn kết xã hội.Các ông chồng nước ta, với tính gia trưởng đầy ắp trong đầu, có baogiờ xem vợ là đối tượng luôn phải tìm cách gắn kết đâu. Vợ ta khônggắn bó với ta thì gắn bó với ai, chẳng lẽ với ông hàng xóm sao! Đólà lý do khi thấy vợ có dấu hiệu xa cách, họ mới cuống cuồng tìmcách “đối thoại”.

Thêm nữa, vợ đươngnhiên là đối tác tình cảm rồi, cánh đàn ông cần gì phải đối thoạinhiều nhằm tìm ra những ưu điểm về mặt giới tính, như chức năng chọnbạn tình của ngôn ngữ quy định?

Cuối cùng, các ôngchồng bao giờ cũng xem vợ là “cạ” của mình (về mặt sinh học, đàn ôngbao giờ cũng xem người phụ nữ sinh nở và  nuôi con cho mình là “cạ”),nên không bao giờ có nhu cầu tìm hiểu xem vợ là bạn hay thù quagiọng nói và cách phát âm. Vậy tại sao lại phải tốn thời gian, tâmtrí và sức lực cho một việc không cần thiết?

Tóm lại, dưới góc độchức năng và tiến hóa của ngôn ngữ, việc các ông chồng về nhà ít nóivới vợ là hoàn toàn… bình thường. Chỉ khi họ không nói hay nói nhiềumới là bất thường!

Để các ông chồngnói nhiều hơn với vợ

Để tăng cường chứcnăng “giao lưu” và “gắn kết”, các chị cần có “mẹo” lôi kéo các anhvề nhà ngay sau giờ làm việc. Nếu đã dùng hết “quota” 20% tổng quỹthời gian hàng ngày ở bên ngoài, họ sẽ không chịu mở miệng nữa đâu.Cách tốt nhất là nhờ các anh đưa đón cục cưng đi học hàng ngày. Dùcác anh tham công tiếc việc đến mấy, nhưng nếu cô con gái rượu khócvà “méc” rằng, trong lớp có bạn Anh Thư ngày nào cũng được ba đưađón, nhiều khả năng người “nở nụ cười thu hoạch” sẽ là các chị!

Mặt khác, nếu các chịtỏ ra xa cách hay bí ẩn một chút thì cũng không phải là không hay.Đàn ông thích chinh phục mà. Nhưng không nên bí ẩn và xa cách quá.

Cũng không nên bỏ quacác yếu tố tâm lý. Ai cũng thế thôi, chúng ta chỉ hào hứng đối thoạikhi người tung kẻ hứng. Hãy bớt phàn nàn về thói hư tật xấu củachồng (đến Tết Congo cũng chẳng hết!). Đừng nhắc tới lỗi lầm quá khứ.Hãy gợi những chủ đề mà các anh ưa thích và có ưu thế. Và hãy cốgắng tỏ ra thán phục chồng.

Cái sĩ diện của đànông còn to hơn quả núi! Người viết từng nghe một câu chuyện khá thúvị và hữu ích. Một chị khâm phục tiếng Pháp của chồng quá nên nhờanh hàng tuần dành chút thời gian dạy cho chị. Anh chồng vô cùngsung sướng và hãnh diện mà không biết vợ mình có thể đọc Những ngườikhốn khổ từ nguyên bản tiếng Pháp!

Có lẽ cánh đàn ôngchúng tôi không có diễm phúc tìm được một người vợ lý tưởng như thế,nhưng sao các chị không cố gắng trong một “thương vụ” mà người chiếnthắng chắc chắn là các chị?

Theo TS ĐỗKiên Cường
PNO