Khổ vì ăn

Rối loạn ăn uống làthuật ngữ để chỉ những bất thường về hành vi ăn uống. Khoảng 1 – 2% dân số thếgiới mắc rối loạn này. Điều cần lưu ý là bệnh khởi phát chủ yếu ở lứa tuổi thanhthiếu niên (từ 14 – 18), trẻ gái mắc nhiều hơn trẻ trai.

Nếu không được điều trịvà phát hiện sớm có thể gây nguy hiểm, đặc biệt là đối với lứa tuổi đang có sựphát triển mạnh về thể chất.

Nguyên nhân gâybệnh chưa được biết chính xác. Tuy nhiên, theo nhiều nghiên cứu trên thế giới,sự phát triển của xã hội, truyền thông, quảng cáo trong việc đề cao hình dángmảnh khảnh của giới người mẫu đã làm thay đổi suy nghĩ của các trẻ vị thànhniên, thúc đẩy hình thành các rối loạn ăn uống. Có ba loại phổ biến nhất:

Chán ăntâm lý

Là một dạng rốiloạn ăn uống đặc trưng bởi chỉ số khối cơ thể thấp, người gầy ốm; có nhận thức“méo mó” về vóc dáng cơ thể và rất sợ tăng cân. Bệnh thường gặp ở phụ nữ hơn.Những người mắc chứng chán ăn này thường nhịn ăn để kiểm soát cân nặng của mình.Các biện pháp thường được dùng trong nhóm người này: tập thể dục quá mức, lạmdụng các thuốc gây chán ăn, hoặc thuốc giảm cân.

Các dấu hiệu thườngthấy ở người bị chán ăn tâm lý: vóc người gầy, ốm nhưng vẫn muốn giảm cân; khôngdám ăn dù đang đói; luôn tránh ăn thức ăn có chất béo; tập thể dục, thể thaonhiều. Tác hại của chứng chán ăn tâm lý: da khô, tóc khô, dễ rụng, móng tay dễgãy; làm việc không tập trung, mau mệt; hay bị chuột rút; loãng xương; rối loạntiêu hoá: khó tiêu, ói, táo bón hoặc tiêu chảy; dễ bị nhiễm trùng tiết niệu, hôhấp, tiêu hoá; rối loạn thân nhiệt: thường có cảm giác lạnh; có thể rối loạnkinh nguyệt, chu kỳ không đều, thiểu kinh, vô kinh.

Phát hiện và điềutrị sớm giúp tăng khả năng hồi phục. Việc điều trị bao gồm điều trị các triệuchứng khác đi kèm (bổ sung dinh dưỡng, vi chất, hỗ trợ đường tiêu hoá…), kết hợptâm lý trị liệu nhằm thay đổi những quan niệm không đúng về vóc dáng và thói ănkiêng quá mức của bệnh nhân. Tham vấn, giáo dục cho gia đình và bạn bè trong quátrình điều trị rất cần thiết, vì những người này có vai trò quan trọng giúp bệnhnhân thay đổi nhận thức.

Chứngcuồng ăn

Đặc trưng bởi củachứng này là sợ tăng cân nhưng rất thèm ăn và ăn nhiều thức ăn trong một thờigian ngắn, nhưng sau đó có cảm giác xấu hổ nên cố gắng loại bỏ thực phẩm vừa ănbằng cách gây nôn ói, dùng thuốc xổ, tập thể dục quá mức, bỏ bữa sau đó. Do cốgắng loại bỏ thức ăn khỏi cơ thể, người mắc chứng cuồng ăn dễ bị thiếu dinhdưỡng và một số tác hại khác: mòn men răng, viêm tuyến nước bọt do tiếp xúcthường xuyên với axít trong chất ói ra; viêm loét dạ dày, thực quản; rối loạncân bằng nước, điện giải, nhồi máu cơ tim trường hợp rối loạn điện giải nặng...

Các dấu hiệu thườngthấy ở người mắc chứng cuồng ăn: thường đi vào nhà vệ sinh sau ăn; thường ănriêng, tránh ăn ở chỗ đông người; sử dụng thuốc giảm cân, thuốc gây chán ăn; cốtập thể dục và tập quá mức; có biểu hiện dằn vặt, hối lỗi sau bữa ăn quá nhiều.

Cần phát hiện sớmvà điều trị ngay vì chứng cuồng ăn gây nhiều biến chứng nguy hiểm và có thể tửvong. Khoảng 10% bệnh nhân của chứng này tử vong do cơ thể suy kiệt, nhồi máu cơtim hoặc tự tử. Điều trị chứng rối loạn này cần có sự tác động vào nhiều mặt: ytế, dinh dưỡng và tâm lý. Hình thức thường dùng là tư vấn trực tiếp với vai trònâng đỡ của gia đình, bạn bè trong suốt quá trình điều trị và sau đó.

Chứng ănuống thả giàn

Những người mắcchứng này cũng thấy mặc cảm sau những bữa ăn no nê, nhưng lại không tìm cách óira như người mắc chứng cuồng ăn. Dấu hiệu nhận biết là ăn lượng nhiều và liêntục, ăn không có cảm giác no. Do ăn nhiều, bệnh nhân thường bị thừa cân, béophì, từ đó gây ra tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ trong máu, sỏi túimật…

Hầu hết bệnh nhânkhông nhận ra hoặc không đi điều trị cho đến khi có tăng cân quá mức hoặc cácvấn đề lớn về sức khoẻ. Việc điều trị chứng rối loạn ăn uống này thông thườngdựa trên tác động tâm lý giáo dục nhằm thay đổi thói quen, một số trường hợpnặng có thể dùng thuốc làm giảm cảm giác thèm ăn, nhưng phải do bác sĩ khám vàchỉ định.

Trong thời gian điều trị, bản thân bệnh nhân cần cố gắng xây dựng mộtlối sống phù hợp: ăn điều độ: bắt đầu với những bữa ăn nhỏ, ít thực phẩm; tránhbỏ bữa vì sẽ làm bệnh nhân có cảm giác đói bụng dễ gây thói quen ăn nhiều vàobữa tối để bù trừ; ăn cân đối dựa vào nhu cầu cơ thể; ghi nhật ký ăn uống nhằmkiểm soát được lượng thức ăn để từ đó điều chỉnh; tham gia các hoạt động thểthao, thiền, nghe nhạc… nhằm tránh suy nghĩ nhiều về việc ăn uống. Hạn chế thamgia dự tiệc hoặc ăn tại nhà hàng phục vụ thức ăn tuỳ chọn (buffet).

Theo SGTT