“Biết chích cá sông là phạmpháp, chích cá phóng sinh lại càng trái đạo nhưng dân chài bọn tôi không thể làmkhác” - một “thợ chích” hành nghề trên sông Sài Gòn biện bạch.

Như bao ngày rằm hay mùng 1hằng tháng, rằm tháng 6 âm lịch vừa qua (26-7), khúc sông Sài Gòn trước chùaDiệu Pháp, quận Bình Thạnh - TPHCM lại tập trung khá đông người đến phóngsinh cá. Những phụ nữ mang thai, những người già với khuôn mặt trầm tư,những người đàn ông cần xua tan nỗi niềm trắc ẩn..., tất cả đều mang theo mớcá rô đồng.

Sau khi thắp hương, nguyệncầu, họ thả cá xuống sông. Tuy nhiên, nén hương chưa kịp tàn thì 10 chiếcxuồng ba lá xuất hiện, lao vun vút đến chỗ cá vừa được thả, tiếng máy nổ xétoạc không khí tĩnh lặng. Những người phóng sinh ngơ ngác nhìn nhau, còn mộtvị sư ở chùa Diệu Pháp thì lắc đầu: “Oan nghiệt, oan nghiệt!”.

Lạm sát sông Sài Gòn
Ở trước chùa Diệu Pháp, người dân vừa phóng sinh cá xuống sông đã bị dân chài chích điện bắt ngay

“Hung thần ba lá”

“Chích đi, chích đi!”. Đứngsát mé sông, tôi nghe rõ tiếng một thiếu niên lái xuồng ba lá thúc giụcngười đi cùng chích điện vớt cá. Xung quanh đó, những chiếc xuồng khác cũngliên tục quần thảo mặt sông. Hàng trăm ký cá rô vừa thả bị dòng điện từchiếc bình ắc quy cỡ lớn làm cho tê dại, lờ đờ nổi lên mặt nước. Được vớtlên xuồng, chúng giãy giụa vài lần rồi nằm bất động. Vài chiếc xuồng ba láhung hãn tiến sát bờ, chỗ những người phóng sinh đang đứng, để chích cá. Bấtchấp ánh mắt giận dữ của họ, các tay “thợ chích” vẫn ra tay lạm sát. Buổiphóng sinh phút chốc biến thành buổi tàn sát cá. Rất ít con cá thoát khỏidòng điện của nhóm người này.

Thầy Thích Đức Tịnh, tu họctại chùa Diệu Pháp, thẫn thờ: “Cá thả chỗ nào cũng bị sát sinh. Phật tửđi xuồng ra giữa sông thả để tránh dân chài cũng bị họ bám theo, quyết tómcho bằng hết cá”. Thầy Thích Vĩnh Tường, một nhà sư lâu năm ở chùa DiệuPháp, chua xót: “Cách đây 3 tháng, vì bất bình trước cảnh chích cá, mộtngười đàn ông đến phóng sinh lên tiếng liền bị họ dùng vợt điện quơ vàongười. Tôi đã từng thấy 2 phật tử bị điện giật như vậy”.

Không nắm hết số “hung thầnba lá” luôn chờ chực trước chùa Diệu Pháp để lạm sát cá nhưng thầy ThíchVĩnh Tường cho biết khoảng nửa năm trước, ông đã đếm được chừng 30 chiếc.Lúc đó, để dẹp nạn lạm sát, ông nhờ một người địa phương dẫn đường đến nhànhững dân chài này. “Ai cũng nghèo, con cái đi học lớp tình thương, vợ chỉbiết chờ chồng mang cá về để mang ra chợ bán. Thấy vậy, chùa quyết định giúphọ gạo, những nhà nghèo 30 kg/hộ, còn lại nhận 10 kg/hộ/tháng” - thầy Tườngkể. Nạn chích cá phóng sinh trước chùa sau đó dịu hẳn. Tuy nhiên, từ khi nhàchùa dựng quán cơm cộng đồng cho sinh viên, phật tử nghèo đến ăn nên khôngcòn gạo để phát cho nhóm người này thì cảnh lạm sát cá phóng sinh lại tiếpdiễn.

Tôi nhờ thầy Tường dẫn đườngtiếp cận nơi trú ngụ của “đội xuồng sát sinh”. Tới bến đò An Phú Đông - quậnGò Vấp, chúng tôi vượt sông Sài Gòn qua quận 12 rồi men theo đường mòn đầycỏ sậy vào nhà một dân chài tên D. Căn nhà anh D. trơ trọi nằm  sát mé sôngSài Gòn với mái tôn cũ nát và bốn bức tường vá víu bằng hàng chục tấm ládừa. “Bọn tôi chỉ thuê ở thôi chứ có được nhà như vậy đã quý” - vợ D.cho biết. Mỗi tháng, vợ chồng anh D. trả 500.000 đồng tiền thuê nhà để cùnghai con trú ngụ tại đây.

D. đi vắng, chúng tôi tròchuyện với vợ anh được dăm phút thì trời đổ mưa. Chị và con vội vã chạy ramé sông lấy áo mưa phủ lên  chiếc bình ắc quy cỡ lớn. Đó là đồ nghề mà vợchồng D. phải mua trả góp để đánh bắt cá. Nhìn cảnh đứa con nhỏ của vợ chồnganh D. cẩn thận phủ áo mưa không cho nước làm ướt chiếc bình ắc quy, tôihiểu đó là “báu vật” đối với gia đình họ.  Nhưng cũng chính “báu vật” ấy đãlàm không biết bao nhiêu tôm, cá trên sông Sài Gòn biến mất.

“Hết đi chích cá phóngsinh, D. lại đi chích cá sông, đêm nào cũng dong xuồng đi từ 0 giờ đến 6 giờsáng” - vợ D. kể. Hành trình chích cá  trên sông Sài Gòn của anh D.trong một đêm là từ quận 12 xuôi theo con nước đến cầu Thủ Thiêm - quận 2hoặc ngược dòng về phía Củ Chi, Bình Dương, Bình Phước.  “Đêm trước mưatầm tã, chồng tôi cũng đi chích cá sông, sáng về mình mẩy ướt nhẹp nhưng chỉđược 5-6 kg cá” - chị cho biết.

Ngoài bình ắc quy đặt trênxuồng, tôi còn thấy một bình cỡ lớn ở góc nhà anh D. Những tay chích cáchuyên nghiệp thường thủ sẵn hai bình ắc quy, hết cái này liền đổi sang cáikhác. Vào những ngày rằm hay mùng 1, lượng cá phóng sinh nhiều, sáng họchích cá thả, tối chích cá sông, đôi khi 2 bình ắc quy vẫn không đủ dùng.

Tự cắn chân mình

“Biết chích cá sông làphạm pháp, chích cá phóng sinh lại càng trái đạo nhưng bọn tôi không thể làmkhác vì nghèo quá” - anh K., 34 tuổi, ở nhà thuê sát mé sông Sài Gònthuộc phường An Phú Đông, bộc bạch. Cách biện bạch này có vẻ không thuyếtphục song K. vẫn hồn nhiên: “Ngày thường người ta cũng phóng sinh nhưngngày rằm mới nhiều, có hôm người ta thả cả 5 tấn cá rô xuống sông. Mấy chụcxuồng đi chích, mỗi chiếc ít gì cũng kiếm được 70-80 kg cá”.

K. là người Sài Gòn chínhgốc. Ông nội, cha và giờ đến anh, 3 đời đã neo bám sông Sài Gòn để sống.Ngồi bên vợ và 2 con trong căn nhà trọ tuềnh toàng của mình, anh nhớ lạithời mình còn nhỏ: “Lúc đó tôi chỉ cần lội xuống sông, quơ quào chừng 1 giờđã có 2-3 kg cá, bán đủ tiền đến rạp xem phim mệt nghỉ. Cha tôi mỗi lần điđóng đáy trên sông về là cá, tôm đầy xuồng”. K. chợt buồn bã khi nhắc vềcông việc của mình hiện nay: “Cá phóng sinh họa hoằn mới có, bọn tôi chủ yếusống bằng việc chích cá tự nhiên trên sông. Một đêm chạy hết 70.000 – 80.000đồng tiền xăng dầu cũng chỉ được 5-7 kg cá. Có bữa cá không đủ ăn, nói chibán. Nếu tính riêng việc chích cá sông tự nhiên thì mỗi tháng tôi kiếm chưatới 3 triệu đồng”.

Theo Chi cục Quản lý chấtlượng - Bảo vệ nguồn lợi thủy sản TPHCM, hiện chưa có điều tra khảo sát vềtrữ lượng thủy sản trên sông Sài Gòn. Song lượng tôm, cá ở đây được nhậnđịnh là rất ít và đang suy giảm, chủ yếu do nước sông bị ô nhiễm quá mức. “Tôm,cá vốn đã giảm nhiều vì ô nhiễm, ít đến nỗi nếu dùng những cách đánh bắttruyền thống thì gần như chẳng được gì. Bởi vậy, người ta mới lạm sát bằngcách chích điện nhưng càng chích thì cá, tôm lại càng chết, ngư dân cũngnghèo theo. Họ đang tự cắn vào chân mình” - một cán bộ chi cục nhận xét.

Anh K., anh D. hay những dânchài khác dùng điện chích cá vừa mang tiếng ác vì giết cá phóng sinh lại vừaphạm pháp vì lạm sát cá nhưng cuộc sống vẫn khó khăn vì tôm, cá ngày càngít. Họ là nạn nhân của những dòng nước thải dơ bẩn từ lòng TP ra sông SàiGòn nhưng cũng trực tiếp hủy diệt sự sống trong lòng sông.

Theo Đoàn Như Phú
NLĐ