Thai máy, còn gọi cử động thai,là một trong những dấu hiệu cho biết mầm sống người mẹ đang mang trong mình cókhỏe không. Theo dõi cử động thai không chỉ mang tính cảm xúc mà còn là thựchành có lợi cho thai, đặc biệt trong các tháng cuối thai kỳ.
Bao giờ thai máy và máy rasao?
Thai được tám tuần tuổi đã bắtđầu có cử động. Tuy nhiên, do những cử động này nhẹ và khối lượng thai quá nhỏ,các thai phụ chưa thể cảm nhận. Người mẹ chỉ cảm nhận được cử động thai khi thaivào khoảng 3 – 4 tháng. Do đã có kinh nghiệm nên các bà mẹ sinh con rạ nhận radấu hiệu của thai máy sớm hơn các sản phụ sinh con so.
 |
| Thai máy, còn gọi cử động thai |
Sau năm tháng, nếu chưa thấy thaimáy là dấu hiệu đáng ngại. Những thai phụ có thành bụng dày khó cảm nhận thaimáy hơn người có thành bụng mỏng. Lượng nước ối quá nhiều hay quá ít cũng làmthay đổi khả năng cảm nhận. Cảm nhận đầu tiên thường nhẹ nhàng, giống như tômbúng, cá quẫy, có cái gì nhúc nhích trong bụng. Về sau, khi thai càng lớn sẽ cảmnhận rõ hơn cử động đạp, quẫy của bé.
Ở những tháng cuối thai kỳ, thaiphụ cần phân biệt để đừng nhầm lẫn thai máy với cơn gò tử cung. Gò tử cung làmtoàn bộ bụng cứng chắc lên, tuỳ mức độ còn gây đau, trong khi thai máy chỉ cảmnhận ở một vùng bụng.
Giúp biết thai bình thường haybất thường
 |
| Ở những tháng cuối thai kỳ, thai phụ cần phân biệt để đừng nhầm lẫn thai máy với cơn gò tử cung |
Thai nhi có bốn trạng thái: mộtlà tĩnh lặng, không có cử động, tim thai ít dao động; hai là cử động thườngxuyên, lớn, kèm cử động nhanh của mắt và dao động nhiều của tim thai, tương ứnggiai đoạn trẻ sơ sinh ngủ tích cực; ba là cử động mắt liên tục, không cử độngthai và không gia tăng tim thai; bốn là cử động thai đơn độc kèm cử động liêntục của mắt và gia tăng tim thai. Đa số thời gian thai ở trạng thái một và hai.
Cử động thai người mẹ cảm nhậnđược cũng hầu hết vào trạng thái hai. Theo dõi tim thai và cử động thai bằng máycũng chủ yếu quan sát được hai tình trạng đầu tiên này. Hoạt động thai theo chukỳ ngủ tĩnh – ngủ tích cực không ảnh hưởng bởi giấc ngủ người mẹ.
Theo dõi thai máy để đánh giá sứckhoẻ thai chỉ nên thực hiện trong khoảng hai tháng cuối thai kỳ và trong khoảngmột giờ. Càng quá ngày sinh, cử động thai càng giảm. Trong lúc tỉnh thức, tốithiểu thai sẽ cử động 3 – 4 lần/giờ. Thấp hơn mức này, hoặc thai đang ngủ, hoặcđang có vấn đề sức khoẻ. Cử động quá nhiều (hơn 20 lần) thì coi chừng thai đangbị stress hay chính người mẹ đang căng thẳng.
Lúc này cần bình tĩnh, nghỉ ngơi,sẽ thấy thai có cử động nhẹ nhàng lại. Nếu cử động vẫn tăng nhanh, dồn dập, nênđến bệnh viện kiểm tra. Những tháng trước đó, theo dõi thai cử động trong ngàylà dấu hiệu cho biết thai có hoạt động, tức còn sống, nhưng yếu hay khoẻ khôngthể kết luận.
Khi thấy cả một ngày mà thaikhông máy hoặc thai máy ít hơn so với ngày trước thì cần chú ý đây có thể là dấuhiệu thai đang bất thường. Một số người mẹ phản ảnh thai máy nhiều khi nằm nghỉhay vào buổi tối. Thật ra đây là lúc rảnh rỗi, người mẹ có nhiều thời gian theodõi thai nên nhận ra cử động thai dễ dàng hơn các thời điểm khác.
Làm gì khi thai máy bấtthường?
Khi tự theo dõi thai máy tronghai tháng cuối, nếu thấy ít hơn mức tối thiểu 3 – 4 cử động thai trong một giờthì có thể theo dõi tiếp trong một giờ nữa hoặc đến kiểm tra tại bệnh viện.
Theo dõi tại bệnh viện, ngoàiquan sát cử động thai còn theo dõi cả biến động tim thai theo cử động thai. Xétnghiệm này gọi là NST (Non Stress Test), không có tác động gây kích thích thai.Bên cạnh đó, còn có xét nghiệm ST (Stress Test), quan sát tim thai theo sau kíchthích thai, có thể kích thích bằng âm thanh hay lắc thai, mục đích xem tim thaicó thay đổi. Một số xét nghiệm khác là CST (Contraction Stress Test), theo dõitim thai qua biến động cơn gò tử cung, bằng cách tạo ra cơn gò tử cung giống nhưchuyển dạ, nhằm thử thách xem thai có chịu đựng nổi khi vào chuyển dạ không; xétnghiệm OCT gây cơn gò tử cung bằng cách truyền oxytocin; xét nghiệm BST gây cơngò tử cung bằng cách se đầu vú, làm kích thích cơ thể tiết ra oxytocin nội sinh,đây cũng là lý do bác sĩ thường khuyên các thai phụ không xoa đầu vú khi vệ sinhvào các tháng cuối thai kỳ hoặc tránh để ai đó tiếp xúc khu vực này, vì có thểgây ra cơn đau chuyển dạ, dễ sanh non.
Theo dõi cử động thai tại bệnhviện còn có thể áp dụng các trắc nghiệm sinh học (biophysical profile) hoặc quasiêu âm kèm một số chỉ số khác (tim thai, động tác thở, nước ối…)
Cử động thai máy là dấu ấn đặcbiệt, cho người mẹ cảm nhận rõ ràng mầm sống hiện hữu trong cơ thể. Thường ngườimẹ cảm nhận thai máy vào khoảng sau ba tháng, đã hết thai hành, nên cảm xúc cũnggia tăng theo chiều thuận lợi. Chia sẻ điều này giữa vợ chồng càng làm tăng thêmsự gắn bó. Nói ví von, cảm xúc khi nhận được cử động thai cũng giống như cảmnhận của cặp nghệ nhân cùng sáng tạo sản phẩm và nhận ra sản phẩm đó đã thànhhình và phát triển tốt.
Theo ThS.BS Đặng Lê DungHạnh
SGTT
