Vụ muối năm nay, mặc dù được đánhgiá là được mùa song diêm dân từ Bắc chí Nam lại khổ vì giá liên tục hạ.

Lượng muối dư thừa trong dân không tiêu thụ đượccàng khiến đời sống người làm muối thêm bĩ cực.
 
Hoang hóa đồng muối
 
Cục Chế biến thương mại nông, lâm, thủy sản vànghề muối (Bộ NN&PTNT) cho biết, giá muối từ đầu vụ này đã ở mức thấp nhấttrong vòng 5 năm qua. Cụ thể, ở miền Bắc, giá muối giao động từ 600 - 1.000đ/kg, vùng Đông Nam bộ và Duyên hải miền Trung còn thấp hơn khi chỉ đạt250-400 đ/kg, Đồng bằng sông Cửu Long ở mức 300 - 600đ/kg... Muối rẻ quá,càng làm càng lỗ nên nhiều diêm dân bỏ nghề, nhiều ruộng muối trắng tinh bịbỏ hoang lúc chính vụ.
Mặn chát nghề muối
Thu muối trên đồng. Ảnh: Anh Vũ

Tại Ninh Hải (Ninh Thuận) nghề muối đứng trước nguy cơ “sập nghiệp”. 2 nămtrước, giá muối ở đây là gần 1,5 triệu đồng/tấn, giờ còn 450.000 - 500.000đ/tấn, giảm giá còn 1/3 mà cũng khó bán. Còn đồng muối Hòn Khói (xã NinhDiêm, huyện Ninh Hòa, Khánh Hòa) diêm dân giàu nhờ muối một thời, giờ muốiđắp mền phơi nắng la liệt chẳng ai thèm mua.

Vựa muối Ninh Hải, Ninh Thủy,Ninh Diêm... diêm dân còn không buồn cào muối. Tại Bình Thuận, vựa muối TânThuận (Hàm Thuận Nam), Chi Công (Tuy Phong)... muối cũng được gom đống phủbạt chẳng ai nhòm ngó. Diêm dân Trà Vinh cũng lao đao vì muối bởi nhiềungười vay tiền đầu tư vào ruộng muối nay muốn bán lỗ để trả nợ mà không cóngười mua. 

Ở phía Bắc và Trung bộ cũng thê thảm chẳng kém. Vụ muối 2009 ở Nam Định đãcó hàng chục hecta muối bỏ hoang, đồng muối giờ chỉ có phụ nữ, trẻ em làmnghề, còn đàn ông đã bỏ xứ đi làm ăn xa. Miền Trung đang nắng gắt, là thờiđiểm chuẩn bị than, vôi, sêu bầu để vào vụ muối mới, nhưng bà con vẫn xót xakhông biết có nên làm vụ mới hay không.

Thanh Hoá có 3 huyện (8 xã) làm muốilà Hậu Lộc, Quảng Xương, Tĩnh Gia dù đã đầu tư công nghệ nâng cao độ mặn,nhưng giá muối còn 500 đ/kg, thấp nhất 10 năm qua nên diêm dân bỏ nghề, đồngmuối có xu hướng hoang hoá. Xã Diễn Kim (Diễn Châu, Nghệ An) nổi tiếng vớinhững hạt muối có độ tinh khiết cao, trắng, độ mặn phù hợp với yêu cầu củangười tiêu dùng vậy mà bây giờ 70% diêm dân đã lên UBND xã xin chứng nhận hồsơ... đi làm ăn xa. Các cánh đồng muối ở Hà Tĩnh như Thạch Hà, Can Lộc, CẩmXuyên... diêm dân cũng bỏ hoang đồng muối.
 
“Giải cứu” chỉ là  “tạm thời”

Diêm dân từ Bắc chí Nam đang nếm vị “mặn chát” của muối và nghề muối. BộNN&PTNT đã kiến nghị các giải pháp “giải cứu” cho diêm dân, Thủ tướng Chínhphủ đã có văn bản số 1021/TTg-KTN đồng ý chỉ đạo mua tạm trữ muối cùng mộtsố chính sách hỗ trợ tích cực khác. Theo đó từ nay tới hết 30/9/2010, BộNN&PTNT sẽ chỉ đạo Tổng Công ty Lương thực miền Bắc mua tạm trữ 200.000 tấnmuối nhằm giữ giá muối (tạm trữ ở miền Bắc 20.000 tấn, miền Trung và miềnNam 180.000 tấn).

Thủ tướng cũng đồng ý hỗ trợ 100% lãi suất cho diêm dân vay vốn đầu tư sảnxuất muối kéo dài hết 31/12/2010. Ngoài ra, Thủ tướng còn giao Bộ NN-PTNT ràsoát lại các dự án đầu tư xây dựng kho chứa muối hiện đang thực hiện, kịpthời hoàn thành kho bãi phục vụ việc dự trữ muối.    
 
Vậy nhưng nhiều doanh nghiệp lại cho rằng, xuấttiền mua muối nhằm giảm bớt gánh nặng cho diêm dân lúc này chỉ là giải pháptình thế. Về lâu dài, Nhà nước cần sớm có chính sách “khuyến diêm” hợp lý(như chính sách khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư đang áp dụng). Đó làcách giúp diêm dân có điều kiện  áp dụng công nghệ sản xuất muối mới, đadạng hóa các sản phẩm muối nguyên liệu, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Ghi ở Thái Thụy, Thái Bình: Muối đầy kho vẫn khổ!
Một cán bộ phòng Công Thương - huyện Thái Thụy than thở: “Bình quân mỗi gia đình diêm dân cất trữ khoảng 5 tấn muối. Nhiều nhà vẫn chưa bán được vì giá rẻ quá”.
 
Cánh đồng muối Thủy Hải (Thái Thụy) thưa bóng người, tôi bắt gặp bà Lê Thị Thi, 67 tuổi đang lúi húi, tỷ mẩn với công việc. Theo chân bà làm muối ngày hôm nay còn có đứa cháu gái 15 tuổi. Giữa trưa hè nóng nực, họ vẫn hì hục với công việc, những giọt mồ hôi nặng trĩu trên khuôn mặt, thấm qua lưng áo rơi rớt, vương vãi trên khắp các vuông muối. Bà Thi nói về nghề mưu sinh duy nhất đã theo bà gần trọn cuộc đời: “Tôi chẳng còn sức để đi làm thuê, làm mướn như lớp trẻ nên đành phải bám lấy đồng muối mà sống qua ngày thôi. Năm nay giá muối rẻ quá, cả cánh đồng này có mấy người ra làm muối. Người dân ở đây quanh năm làm muối nhưng giờ chẳng trông mong vào gì vào nghề muối, phải bỏ xứ mà đi làm ăn xa”. Theo những diêm dân ở Thái Thụy, thời điểm này năm ngoái, đã có trên 70% ô nại được cải tạo, bà con đang đồng loạt chuẩn bị bắt tay vào sản xuất. Nhưng bây giờ, đồng muối hiu hắt, vắng bóng người.

Thuỷ Hải nổi tiếng với nhiều đồng muối truyền thống lâu đời. Hơn 1.000 hộ diêm dân với gần 100 ha đất muối đã trải qua biết bao thăng trầm. Dù vất vả, cực nhọc, hạt muối vẫn là phương kế mưu sinh của người dân, đã nuôi lớn biết bao thế hệ con người. Sự biến động bất lợi của giá muối năm nay, không chỉ khiến diêm dân khó khăn chồng chất mà còn đẩy những hộ làm dịch vụ vào thế bế tắc. Các công ty kinh doanh muối cũng đang loay hoay tìm cách thoát khỏi khó khăn. Giám đốc một công ty cho biết: Giá muối rớt thảm hại khiến cho các công ty chưa dám đặt vấn đề hợp tác, thu mua sản phẩm với các địa phương làm muối và có lẽ cũng chẳng có kinh phí tiếp tục triển khai mô hình doanh nghiệp cho diêm dân vay đầu tư cho sản xuất vụ mới như những năm trước.

 Dẫu biết rằng, hạt muối cũng như những nông sản khác phải chấp nhận quy luật cung cầu của thị trường, thế nhưng, dời những cánh đồng muối vắng bóng người giữa buổi trưa hầm hập nắng, tôi vẫn có cảm giác vị mặn mòi của biển, của những giọt mồ hôi, nước mắt diêm dân cứ vây quanh, day dứt mãi không thôi... Có cái gì đó mặn hơn muối đọng trong khoé mắt!    
 
Anh Vũ
 
 
TheoHà Dương
Gia đình và xã hội