Lưu lạc, nợ nần
Đoạn vỉa hè Quốc lộ 91B ở phườngHưng Lợi, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ, bề rộng vỉa hè chừng năm mét, dàitheo đường khoảng hai chục mét, sau nó là bãi đất trống. Hồi nào mở đường dànhđất trồng cỏ nhưng lâu dần cỏ chết thành nơi chứa rác, nên đoạn vỉa hè khôngthuộc mặt tiền nhà ai.
 |
| Bà Nguyễn Thị Hồng và đại lý vé số Phúc Lộc. |
Cuối đoạn vỉa hè là bến xe91B, bến xe lớn nhất thành phố Cần Thơ hiện nay. Tiếp nữa là chợ 91B, chợtạm không lớn nhưng cũng tụ tập được đủ hạng người suốt ngày và một phầnđêm.
Tất cả nằm bên này đường, đốidiện bên kia đường là siêu thị Metro Hưng Lợi - Cần Thơ, một cái kho lạnh lớnchứa hàng bán sỉ, với những thảm cỏ xanh và sân đậu xe thoáng đãng.
Đoạn vỉa hè hai chục mét tôi đangđề cập, nó thực sự là vỉa hè, không thuộc ai, không bị ai chi phối. Đến đây vẫnmênh mang tự do, hồn nhiên, nhưng đã có một màu sắc là lạ, vừa như của nhữngngười đang kinh doanh trên vỉa hè vừa như không phải, vẫn là công cộng, củachung thiên hạ đang ào ạt dưới lòng đường.
Cuối chiều mỗi ngày, một đầu đoạnvỉa hè ấy tụ tập khá đông người đã mua vé số, háo hức dò xem số phận mỉm cườivới mình hay chưa.
Ở đây có đại lý vé số Phúc Lộc,một cái tủ kính nhỏ đặt sát lề đường, bên trong bày 100 xấp vé. Vì là tủ kính,khách đứng phía trước thấy rõ các xấp vé số bên trong, tùy ý chọn lựa nhưngkhông tự tiện lấy được, muốn lấy phải nhờ chủ đứng phía sau thò tay qua cửa nhỏ.
Tôi dừng lại mua vé số, thấy chủđứng phía sau tủ là một phụ nữ luống tuổi, nhỏ bé, da rám nắng, hiền lành và xởilởi.
Bà kể, tên bà là Nguyễn Thị Hồng,50 tuổi, quê ở xã Nhâm Hòa Lập, huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An, xuống Cần Thơ bánvé số đã nhiều năm và ba năm nay đậu ở vỉa hè này.
Mỗi ngày, bà bán được khoảng1.500 vé, loại vé có giá 5.000 đồng và 10.000 đồng. “Mỗi vé lời 500 – 1.000đồng, tuy nhiên thực lời thì ngày nhiều cũng chỉ được vài trăm nghìn, có ngày lỗvì bán vé số bây giờ phải khuyến mãi”, bà nói.
Tôi hơi ngạc nhiên. Bà trao chotôi tờ giấy khuyến mãi do đại lý Phúc Lộc của bà đặt in, trong đó quy định nhiềugiải an ủi cho những vé chỉ trúng 2 đến 4 số giải đặc biệt.
Giải đặc biệt của công ty xổ sốkiến thiết phải trúng 6 số, nếu trúng 5 số có giải an ủi. Đại lý Phúc Lộc đặtthêm nhiều giải an ủi khác, giải cao nhất trúng 4 số là 150.000 đồng.
Bên cạnh còn nhiều giải nhỏ nữacùng những ưu đãi như giao tiền thưởng tại nhà. Tóm lại, đặt thêm giải, thêm chiphí, bớt lợi nhuận để lôi cuốn khách hàng. Bán vé số ở vỉa hè đua chen trong thếyếu, phải chịu nhiều thua thiệt hơn nơi nhà cao cửa rộng.
“Hôm nay, tôi đã phải chịu lỗvì có nhiều người trúng giải an ủi”, bà Hồng nói buồn nhưng thản nhiên củangười quen chịu đựng.
Lúc đó chừng chín giờ sáng, cóhai cô gái chạy xe máy từ đâu dừng lại. Bà Hồng cho biết, con gái của bà. Bà cóba con gái, đều nghỉ học khi đang dở dang THCS, trước tết đã gả chồng một cô.
Ba cô gái con riêng của bà vớingười chồng trước. Người bây giờ bà đang chung sống là chồng sau, ông Đặng VănĐựt, 51 tuổi, cùng xã, cũng đã có một đời vợ và hai con trai, nhưng đã ly dị vàcon trai theo vợ.
 |
| Chị Lê Thanh Tâm may vá trên vỉa hè luôn phải đội nón - Ảnh: Sáu Nghệ |
Ông bà đưa nhau xuống Cần Thơmướn nhà trọ, bán vé số. Ông còn có mấy công ruộng ở quê, thỉnh thoảng vềlàm kiếm gạo ăn. “Ruộng ít, tôi sức yếu không làm ruộng được nên suốt ngàybám vỉa hè ở đây”.
Cả gia đình bà Hồng sống dựa vàocái tủ vé số, thay nhau đứng bán từ 5 giờ rưỡi sáng đến hơn 10 giờ đêm mỗi ngày.Một tháng tiền nhà trọ hết 1,5 triệu đồng. Phòng trọ hơn chục mét vuông, có gácgỗ.
Bà Hồng thở dài: “Chồng tôi bịté xe ngày mồng Sáu Tết, đang phải nằm trong Bệnh viện Đa khoa Trung ương CầnThơ. Lại thêm khó khăn nợ nần”.
“Ở đây ai cũng nợ nần cả”, mộtgiọng nữ góp chuyện. Tôi nhìn lên, thấy đó là nữ chủ nhân cái bàn máy may sátphía sau tủ vé số của bà Hồng.
Chị này vóc dáng cũng gầy yếu,nước da rám nắng, khi tôi hỏi chuyện, chị cho biết, tên là Lê Thanh Tâm, 37tuổi. Còn quê quán thì chị lảng tránh, không trả lời.
ôi bâng quơ nhìn vỉa hè chóinắng, lộn xộn mà trống trải, tấp nập mà bơ vơ, hỏi chồng con của chị.
Mắt chị Tâm long lanh nhưng chỉnói về đứa con: sáu tuổi, đang học lớp một. Hàng ngày, cứ 6 giờ rưỡi sáng, chịđưa con vào lớp xong là đến đây may vá và 5 giờ rưỡi chiều, tháo đầu máy may gửivào phòng trọ của bà Hồng, còn chân máy để trên vỉa hè, che tấm ni lông.
"Không sợ mất cắp à?”, tôi hỏi.Chị Tâm cười: “Bây giờ ở đây mua bán suốt đêm nên không sợ mất cắp. Trướcđây, tôi đã bị mất một cái, phải mua trả góp rất lâu mới xong”.
Chị Tâm kể, chị vốn làm nghề mayhàng gia công nhưng thu nhập quá thấp, lại có con nhỏ khi bị bệnh khó nghỉ chămsóc con nên bỏ nghề ấy để làm nghề may vá ở vỉa hè, cũng đã hơn hai năm.
Ở vỉa hè chỉ vá và sửa áo quầncho sinh viên, dân lao động, đôi khi sửa áo quần cho mấy người làm trong siêuthị Metro Hưng Lợi - Cần Thơ khi họ nhận được bộ đồng phục không vừa người. Ngàyđắt khách, kiếm được dăm chục nghìn đồng. Nhưng cũng có ngày ngồi đập muỗi.
Tôi lại nhìn loanh quanh cái vỉahè trống thốc, mường tượng việc kinh doanh nơi có tường rào bao bọc đã nhiều rủiro, ở đây giữa trời giữa đất, giữa thiên hạ ào ạt qua lại, nương chút bóng câyđầy bụi hay cái dù rách, thì thế nào, nhất là những ngày gió táp, mưa sa, lũdâng, chớp giật?
Chị Tâm khẽ co người lại, rùngmình: “Những ngày đó phải nghỉ việc, tiền vay thì vẫn phải trả góp hàng ngày,ngày nào như ngày nấy thêm nợ nần”.
Chị Tâm lại nói đến trả góp. Mớingồi một lúc, tôi đã mấy lần nghe chị nhắc đến việc trả góp. Tôi nhíu mày, trảgóp như thế nào? Chị ngước nhìn tôi, đôi mắt như trách móc: Việc đơn giản khôngbiết thật sao?
Thoáng giây lát, chị cũng vui vẻgiải thích, lúc mới đặt bàn may ở vỉa hè, khách chưa quen, chị phải vay mộttriệu đồng để xoay xở, trả lãi góp mỗi ngày 20.000 đồng.
Tôi nhẩm tính, vị chi một tháng600.000 đồng, lãi suất một tháng 60%. Chị Tâm đều đều nói tiếp, gặp khi mưa gió,không có khách, chẳng mấy chốc lãi mẹ đẻ lãi con thành 5 triệu đồng.
Chị cuống cuồng mượn bà con khôngtính lãi được 3 triệu đồng để trả bớt, còn 2 triệu đồng, chủ nợ “khoanh” khôngtính lãi nữa và chị phải trả góp hàng ngày bao giờ dứt thì thôi.
Hiện nay, ngày bình thường khôngcó việc đột xuất hay đau ốm, chị Tâm phải lo hai món trả nợ góp, 20.000 đồng cho3 triệu đồng và 10.000 đồng cho 2 triệu đồng.
Tôi hỏi: “Chị đã trả được baonhiêu rồi?”. Chị Tâm trả lời: “Tôi không nhớ, nhưng các chủ nợ có sổ ghi chépcả”. Tôi băn khoăn: “Sao chị không ghi? Nhỡ chủ nợ ghi chép nhầm lẫn thì sao?”.
Chị cười buồn: “Tôi có nói vớichủ nợ nhớ ghi chính xác, làm ơn làm phúc cho tôi được nhờ. Chắc họ không nỡnhầm lẫn. Chứ tôi ghi chép mà không trùng với họ, cãi nhau tôi cũng không thắngđược, phải không?”.
Bà Hồng góp chuyện: “Nhiềubữa, cuối ngày chủ nợ kéo đến, chị Tâm trả góp cho người nọ người kia, chỉ còn10.000 đồng đem về lo cho con, còn mình nhịn đói. Cắn răng nhịn đói chớ khôngchịu ra đây, chị em vỉa hè san sẻ cho chén cơm, chén cháo”.
Có người ân cần chia sẻ, chị Tâmrơm rớm nước mắt, bối rối cúi xuống. Một làn gió thổi qua, xua bớt không khí oibức của nắng chang và từ vỉa hè bê tông rát bỏng.
Lát sau, chị tâm sự: “Có lần chủnợ đã siết cái đầu máy may của tôi, tôi khóc lóc năn nỉ thế nào cũng không được.May nhờ có chú Chương, công an khu vực, biết được đã đi gặp chủ nợ xin giùm chotôi.
Chú công an khu vực nói, trả đầumáy may cho tôi thì tôi có việc làm sẽ dần dần trả nợ, nếu lấy đầu máy may chỉđược mấy trăm ngàn mà còn bị tội cướp đoạt tài sản công dân. Nghe thế, chủ nợtrả đầu máy may cho tôi và tôi tiếp tục may vá được”. Chị Tâm kể đến đó, rụt rècười.
Tôi hỏi chị, tại sao không nghỉtrọ gần đây để đỡ phải đi lại xa xôi? Chị kể: “Hồi đầu, tôi nghỉ trọ gần đây,mỗi ngày trả góp 20.000 đồng nhưng rồi thiếu tiền không trả được, bị siết mấtcái quạt điện, suýt bị siết luôn nồi cơm điện, tôi phải năn nỉ rằng cả nhà chỉcó cái nồi nấu cơm, nếu mất thì không biết làm sao sinh sống, xin mãi mới được.Sau đó, tôi tìm chỗ trọ xa, đi lại vất vả nhưng rẻ hơn”.
“Thiếu nợ nhà trọ cũ đã trả đượcchưa?”, tôi hỏi. Chị Tâm lại rơm rớm nước mắt, nhìn quanh rồi trả lời: “Chưa”.
Theo Sáu Nghệ
