Đã gần một tuần nay, chị T.phải nằm ở nhà do đau chân, nhưng sáng nay nhìn thấy đứa con gái đầu khóctức tưởi vì không có tiền đóng học phí chị lại phải cố gắng đạp xe từ xã MaiPhụ (Lộc Hà) lên TP Hà Tĩnh hy vọng kiếm được ít tiền về góp cho con đónghọc. Đang bóc nắm cơm vắt lạnh ngắt mang theo định ăn thì có một thanh niêndừng xe: "Chị gì ơi giúp tôi cái việc này với?". Gói vội nắm cơm chưa kịp ănlại, chị đạp xe theo chàng trai trẻ để dọn nhà. Nhìn nền nhà, bàn ghế đầyrẫy thức ăn thừa và cả những thứ mà người say nôn ra, chị thấy rùng mìnhnhưng để có 50 nghìn đồng chị lại bịt mũi lặng lẽ lau dọn.
May mắn hơn chị T., các anhDũng, Giang, Quế được thuê quét vôi lại ngôi nhà cấp 4 cũ với giá 200 nghìnvà được thưởng một bữa cơm trưa. Cả ba người này đều đến từ xã Thạch Tượngvà Thạch Thắng (Thạch Hà). Họ là những người có thâm niên trong làng cửu vạnở TP Hà Tĩnh.
![]() |
| Những cửu vạn đang chờ việc tại ngã tư đường Nguyễn Huy Tự - TP Hà Tĩnh. |
Anh Quế cho biết: "Anh embọn tui ở nhà đều làm ruộng. Mà như các anh biết đấy, ruộng thì mỗi ngàycàng ít đi, với lại người dân vùng biển ngang quê tui về mùa ni không biếtlàm gì để kiếm sống, chúng tôi lại kéo nhau lên đây kiếm việc. Tết nhất đếnnơi, nhìn con cái nheo nhóc nên có lạnh mấy cũng phải lên đây ngồi, nếu màkhông lên đây chắc phải ăn Tết "chay" mất. Thôi khổ mấy cũng phải nuôi conăn học thành người chứ thất học như bố nó thì khổ cả đời".
Trong đám người đứng, ngồi nhốnnháo bên đường, tôi dễ dàng nhận ra M., thằng bạn cùng một thời chăn trâu cắtcỏ. M. rầu rầu kể: "Nghề bọn tau vất vả, mệt nhọc lắm, mà tiền công chẳngđáng là bao. Nói thật có lẽ bọn tau là những người lao động khổ nhất thế gian.Việc gì khổ nhất, nặng nhọc nhất nếu được người ta thuê bọn tau đều làm hết,miễn là có tiền". Nói chuyện đang rôm rả, nó bỗng vụt chạy ra đường rồi đạp xelẽo đẽo theo một người phụ nữ về phía cuối đường Hải Thượng Lãn Ông. Không bỏ lỡ"cơ hội" tôi cho xe chạy từ từ bám theo để được tận mắt chứng kiến cái công việcmà nó cho là "khổ nhất thế gian".
Một tay bịt mũi, tay kia ngườiphụ nữ chỉ vào miệng cống đã bị rác rưởi làm tắc nghẽn mấy ngày nay: "Giúpchị thông cái cống này tí, nếu không cả gia đình chị phải bỏ nhà về quê ăn Tếtmất". Ngó nghiêng một lượt, thỏa thuận với bà chủ một hồi, nó hì hục làmviệc. Không hề đeo găng tay, cũng chẳng có khẩu trang che miệng, nó cứ thế thọcđôi tay trần trước cơ man cạm bẫy thủy tinh, kim tiêm, rác rưởi dưới làn nướcđen ngòm hôi thối, tanh tưởi...
Chia tay nhóm người cửu vạn khigiá rét tê người chiều cuối năm mỗi lúc một đậm thêm, nhìn những con người gầygò, đen đúa đang cố nán lại ven đường những mong được ai đó thuê làm một việcgì để có tiền trang trải cuộc sống, chúng tôi không khỏi ái ngại. Chúng tôicũng thầm chúc sang năm mới, ước nguyện nhỏ nhoi của những người cửu vạn vất vảkiếm tiền cho con cái ăn học trưởng thành sớm trở thành hiện thực…
Theo 
