Tiền hỗ trợ không đủ bù thiệt hại

Xã đầu tiên phải tiêu hủy heo bị dịch tai xanh lần này của Quảng Nam là Bình Đào. Tại xã này dịch xuất hiện từ ngày 13 - 7, nhưng đến ngày 15 - 7 mới có kết quả xét nghiệm dương tính với virus dịch tai xanh.

Chiều hôm đó, xã tiến hành tiêu hủy. Bà Nguyễn Thị Đỡ và con dâu là Nguyễn Thị Được mặc dù chịu ký vào biên bản chấp nhận tiêu hủy nhưng vẫn nhào vô chuồng, ôm từng con heo khóc lóc.

Đây là gia đình thuộc diện đói của xã, nhờ nuôi heo mà vươn lên... nghèo. Nhờ bầy heo mà họ đủ ăn, vừa thay được cái chòi tranh bằng ngôi nhà cấp 4, 5 đứa con không bị đói ăn. Bà Đỡ rỉ rả kể tiêu hủy cả 4 con, không biết đến bao giờ mới gầy dựng trở lại.

Phó Chủ tịch UBND xã Bình Đào Võ Khắc Lâm giải thích: Nếu là heo thịt và heo con thì bà con không tiếc lắm, vì tiền hỗ trợ của Nhà nước 25.000 đồng/kg thịt (hơi) cũng bù đắp được 75% chi phí. Nhưng heo nái thì không thể nào bù đắp được, vì không dễ gì mà gầy dựng được 1 con heo nái. Khi đã bị tiêu hủy thì ít ra phải 6 tháng sau mới có thể nuôi lại. Trong chừng đó thời gian, nông dân sẽ sống bằng gì, và lấy tiền đâu mua giống?

"Tử thủ"

Gia đình chị Hồ Thị Bửu lại tiếc của ở cấp độ kinh khủng hơn gia đình bà Đỡ. Nhà này có heo xét nghiệm kết quả dương tính với dịch tai xanh nhưng cả nhà chỉ đồng ý cho tiêu hủy mỗi con heo lấy mẫu, 15 con còn lại thì tuyệt đối không. "Gia đình tôi sống dựa vào mấy con heo, bây giờ giết hết lấy chi nhà tôi sống?" - chị Bửu liên tục nói câu này cản trở đoàn tiêu hủy.

Phó Chủ tịch UBND huyện Thăng Bình Nguyễn Văn Ngữ cùng mấy chục cán bộ huyện, xã khác vận động suốt 2 giờ đồng hồ nhưng vẫn không lay chuyển. Chồng của Bửu cầm con dao ngồi lỳ kế bên chuồng heo. Không biết anh ta dọa dẫm thế nào mà thanh niên trong xã đến đào hố chôn heo sợ bỏ về hết.

Thú y địa bàn cũng không dám chường mặt ra sợ anh ta cho... nghỉ việc. Em trai của Bửu vào ngay trong chuồng heo "tử thủ". Nhiều cán bộ huyện thấy tình thế không xong đã bỏ về. Có người khuyên nên qua hộ khác làm trước rồi sau hẵng quay lại.

Nhưng Phó Chủ tịch Võ Khắc Lâm cương quyết: Không thuyết phục được hộ này, sẽ không làm được hộ nào nữa. Ông Lâm cho gọi tất cả cán bộ đoàn thể Phụ nữ, Nông dân, Cựu chiến binh... ở xã, thôn đến, thay phiên nhau vận động. Cuộc "dân vận" kéo dài từ 8 giờ sáng đến 12 giờ trưa mới kết thúc, vợ chồng Bửu tay ký vào biên bản mà nước mắt giàn giụa.

Tiền hỗ trợ phải đi trước

Đợt này, dịch mới xảy ra ở 2 xã (ngoài Bình Đào, còn xã Bình Hải - Thăng Bình) với số heo phải tiêu hủy 96 con. Ngành chức năng biết có dịch từ ngày 15 - 7, nhưng dịch bắt đầu xuất hiện từ ngày 10 - 7. Từ ngày này, một loạt gia đình đã bán heo dịch ra ngoài. Việc bán chạy heo dịch chỉ được ngăn chặn sau ngày 15 - 7.

Lúc này, các xã mới trương bảng thông báo vùng dịch lên, đồng thời "cắm" người ở các ngã 3, ngã 4 để ngăn ngừa bán heo và buộc các lò mổ cam kết không mua bán, vận chuyển, giết mổ heo trong vùng có dịch... Sau khi lãnh đạo xã công bố chế độ hỗ trợ tiêu hủy dịch và cam kết sẽ chi tiền ngay cho dân thì việc bán heo dịch mới được kiểm soát.

Một trở ngại khác là văn bản thể hiện heo bị dịch tai xanh không công bố cho dân. Thẩm quyền lấy mẫu bệnh phẩm heo đưa đi xét nghiệm là thuộc Chi cục Thú y tỉnh. Cơ quan này sau khi có kết quả xét nghiệm chỉ thông báo cho các cơ quan thông tin của tỉnh, còn địa phương thì không. Những gia đình nằm trong đối tượng bị tiêu hủy yêu cầu được biết chính xác kết quả xét nghiệm heo nhà mình, địa phương không thể áp dụng được.

Dịch tai xanh trên heo đến Quảng Nam đã 3 năm (lần đầu tiên vào ngày 25-6-2007). Mỗi năm dịch xảy ra ít nhất 1 - 2 đợt. Ba năm qua trên 10.000 con heo tỉnh này bị tiêu hủy

Theo Cẩm Vân