Stress có thể nhô ra từ bấtkỳ ngõ ngách cuộc sống, ngay cả trong gia đình. Trớ trêu, nơi đượcmệnh danh là thành trì kháng stress lại trở thành… ổ bệnh.
Hậu phương thành… mặt trận
Bệnh tâm thần (trầm cảm, loạn thầnhưng - trầm cảm, tâm thần phân liệt, rối loạn nhân cách…) bao giờcũng khởi đầu bằng những bước dò dẫm, gọi chung là vấn đề sức khỏetâm thần. Không còn nhiều để nói khi bệnh đã rồi, nên có lẽ cần tốngiấy mực hơn cho khúc “tiền khả thi”. Thủ phạm có nhiều, nội sinh,ngoại sinh đều có, đáng kể là những tác động tinh thần tiêu cực màta hay gọi chung là stress xấu.
Có thể kể không hết những cú stressra đời từ chính tế bào xã hội. Ngoài cú sốc nghìn cân “sinh ly tửbiệt” thì đòn cân não nện vào đầu nạn nhân chủ yếu giáng từ bốn thế:thất vọng, bất mãn, buồn chán và tự ti.
Ngay trong boong-ke của mình, đàn ônglại là nạn nhân dễ bị “chấn thương sọ não” tinh thần nhất, từ chuyệnvợ con đến nếp ăn nếp ở trong nhà. Một bà vợ mè nheo không biết mệt,một cô vợ cuồng tín shopping, một cậu quý tử sành điệu xem bố mẹ làmô gò cản lối, một cô gái rượu vừa đôi chín đã đôi ba lượt “sốngthử”… đều có thể mỗi vị một chùy hạ “nốc-ao” ông bố.
Tất nhiên, giới tính người bị hại cóthể đảo chiều. Một quý cô nâng khăn sửa túi nhầm anh chồng là đệ tửchân truyền “Lưu Linh giáo” hay có tài dạy vợ bằng… quyền cước, sẽlà ứng viên hứa hẹn của mọi phòng khám chuyên khoa tâm thần.
![]() |
| Ảnh minh họa |
Bất kỳ trụ cột nào cũng có nhu cầuđược những thành viên còn lại thể hiện sự tôn trọng. Thế nhưng,không thiếu ông bố, bà mẹ bị kẻ “dưới quyền” coi như pha hoặc nhìnhọ như những ông cốt bà tượng hữu danh vô thực.
Anh Đ. Khánh (TP.HCM) phải xin cáihẹn với bác sĩ tâm thần bởi sau đợt “giảm biên chế” của công ty màanh là ứng viên, anh luôn khổ sở với cô vợ hay đặt chồng lên bàncân với “đối trọng” là vị đại gia nhà bên mới ngoài ba mươi đã sựnghiệp lẫy lừng, vợ đeo vàng đỏ tay, con học trường quốc tế...
Sau khi chồng mất, cô M. Tuyền (HậuGiang) đến khổ với nạn “mẹ làm cô giáo… con đốt sách” của cậu contrai dọc ngang “tài không đợi tuổi”. Một mình, vừa kiếm tiền vừagánh trách nhiệm giáo dục ông trời con (hay có tật vừa… nhịp đùivừa nghe thân mẫu mắng), chịu không xiết, bà giáo hom hem ngã thêmbệnh suy nhược thần kinh...
Không chỉ khổ với nhân tai, cả nhữngbất xứng ý vô tri cũng là nguồn stress không đáy. Anh M. Tuấn (BếnTre), một công chức đã nhiều lần “chết ngất” khi nhìn thấy mấy chậumai kiểng ngàn vàng khôn chuộc của mình hết bị vợ hắt bã cà phê đếnchàng rể vứt tàn thuốc lá. Nhưng hễ mở miệng phàn nàn là anh bị vợmát mẻ: “Còn khỏe, không lo kiếm tiền mà bày đặt… hưởng lạc!”.
Cô T. Chi (TP.HCM) khốn khổ với tínhbạ đâu vứt đó của hai cô con gái rượu sinh đôi. Một lần, bà mẹthiếu điều độn thổ khi mời đồng nghiệp về nhà và chứng kiến đống áoquần vứt lung tung điểm xuyết ít món nội y của nhị vị công chúa bàytrước mắt khách khứa…
Với những tổ ấm đông đúc kiểu “tứ đạiđồng đường” thì va chạm, nạnh hẹ là “đầu vào” khá tốt cho bệnh thầnkinh các loại. Tương tự với vấn nạn mẹ chồng - con dâu, nhạc mẫu -chàng rể…
Ách giữa đàng, mang về “tổ”
Hầu hết trụ cột phải ra ngoài kiếmtiền hoặc tranh đấu với đời. Từ đây nảy sinh thêm nguồn “điên đầu”được đương sự mang từ sở làm, đường phố về nhà. Những cú stressngoại lai này hoặc đổ dầu vào lửa với “gói” bực mình có sẵn hoặc bịchính gia đình làm trầm trọng thêm. Gặp chuyện bất bình, người tahay mong được chia sẻ, không may, thay vì vuốt ve, nhiều nạn nhânlại nhận được sự thờ ơ hay tệ hơn là những cú chọc ngoáy để thêm đauđớn vết thương lòng. Một ông bố quyền lực trong nhà nhưng chỉ lànhân viên cạo giấy trong cơ quan, mang nỗi niềm về tâm địa gã trưởngphòng “bức hại hiền tài” về sẻ chia với vợ. Không hay, người đầu ấptay gối, không cảm thông thì chớ, lại nhân đó trách chồng không biếtcương nhu tùy lúc, lựa gió phất cờ...
Cô H. Ngọc (TP.HCM) có tiền sử bệnhtim. Trên đường tan sở, cô chứng kiến một tai nạn giao thông thươngtâm. Về đến nhà, mặt mày đang xanh mét, cô lại nhận được hung tincậu con bị công an vịn vì tội tống ba, không mũ bảo hiểm, va quẹtsuýt gây tai nạn sau giờ học. Chết dở, bà mẹ phải vào viện cấp cứu,sau đó còn phải điều trị thần kinh vì cứ nhắm mắt lại là thấy cảnhcậu con mình mẩy máu me, băng bó từ đầu đến chân.
Nhân - quả đảo chiều
Các bác sĩ khẳng định, bệnh tâm thầncó thể chữa khỏi, càng phát hiện sớm càng khả quan. Nhưng với nhiềubệnh nhân, cơ hội này gần như… bằng không, bởi chính họ hoặc ngườithân không cho rằng đương sự có bệnh.
Rất khó để một cây tùng cây bách củagia đình chịu nhận mình có vấn đề thần kinh. Vợ con nấp bóng cũngcùng tâm lý trốn chạy sự thật. Chuyện này có phần gây rối không nhỏcủa “miệng đời”: nhìn bệnh tâm thần dưới con mắt kém thân thiện nhưđiên khùng, vong nhập, quỷ ám, mắc đằng dưới… Bệnh khởi còn có thêmcơ hội ẩn náu từ nhận định sai của đương sự hay người thân. Rất khóminh định trạng thái sầu uất của một người khỏe mạnh chán đời vớitriệu chứng tiền khởi trầm cảm. Cô độc, chối đời là cú gõ cửa làmquen của hầu hết căn bệnh tâm thần nhưng đơn giản cũng là tính khícủa một quý ông mắc thói khinh đời “thiên hạ đục cả, mình ta trong”.
Tình hình tương tự với lỗi nhận địnhcủa người thân. Mãi đến khi nhận quyết định bị cho thôi việc củachồng, cô H. Phụng (TP. Huế) mới ngã ngửa, bởi bấy lâu để mặc cănbệnh thần kinh của ông phát tiết. Cô đã quá chủ quan trước tìnhtrạng kém vệ sinh thân thể của ông như lười thay quần áo, ngại tắmrửa, cho là hậu quả tất yếu của di chứng yếu liệt sau cơn đột quỵnhẹ mà ông vừa trải qua.
Một kiểu bỏ qua thường dành cho giới“cửa Khổng sân Trình” hay mấy vị “thiên kinh vạn quyển” là đổ chotội học nhiều, đọc sách lâu năm thành… ngộ chữ. Với mấy ông hết tuổicông tác, các bà luống tuổi thì cơ chế bệnh sinh có khi bị lầm làbệnh buồn chán về hưu hay cơn bốc hỏa tiền mãn kinh.
Không chỉ chậm chân với bệnh, nhậnđịnh sai của người bệnh hay người thân có khi làm bệnh nặng thêm. CôTh. Minh (TP.HCM) vì quá bức bối sự hà khắc ngày càng cay nghiệtchồng không thể nhận ra mầm bệnh, thay vào đó bà lại cùng hai đứacon lại bàn nhau nhất tề… vùng lên chống ách thống trị của ông.Thùng dầu hắt vào lửa, bệnh của ông bộc phát tốc độ phi mã, đến khiđược bác sĩ ký giấy nhập viện, thì thê tử chỉ còn biết kêu trời.
Tưởng bở cũng là một kiểu biến “lànhthành thọt” thường gặp. Ông T. Vinh (TP.HCM) sẵn sàng cổ vũ cậu contrai sinh viên năm thứ nhất đại học bám đuổi ý tưởng… đoạt giảiNobel, mặc cho những hành vi khác thường của cậu ngày càng tăng.Đùng một cái, ông nhận được điện thoại nhà trường báo việc con ôngtrong giờ học đột ngột xông lên bục giảng… giật micro của giảng viênvà thao thao bất tuyệt về một phát minh thế kỷ của mình. Đưa cậusinh viên vĩ cuồng đi khám, ông mới tá hỏa khi bác sĩ cho biết conông đã mắc tâm thần phân liệt thể hoang tưởng từ lâu...
Nguy kề bên gối, họa sát saulưng
Không hề bêu xấu hay vu oan các tếbào xã hội, nhưng rõ ràng ngày có nhiều dấu hiệu cho thấy các “thủđô kháng stress” đang bắt đầu kém an toàn với các thành viên của nó.Đừng quên gia đình là một phần tử trong cả tập hợp tế bào xã hội cósự ảnh hưởng lẫn nhau. Cẩn tắc vô áy náy, hãy cảnh giác ngay cả vớimái ấm của mình. Bạn nghĩ sao khi ngày càng có nhiều tin trên mặtbáo thuật về những vụ tự sát mà nguyên nhân được ghi đơn giản “buồnchuyện gia đình”?
Theo BS Đỗ Minh Tuấn
PNO
