Phố hóa hết rồi!

Kỳ 1: Phố hóa hếtrồi!

Từ Cốc Lếu sang chợGốc Mít (nay đổi tên thành chợ Nguyễn Du), cách nhau một quãng khá xa nhưng thithoảng chúng tôi mới gặp một cặp mặc trang phục dân tộc đèo nhau trên phố. Bácxe ôm cho hay: “Giờ người ta phố hóa hết rồi! Chỉ những phiên chợ tình, chợvùng cao hay dân ở các bản xa mới giữ cách ăn mặc truyền thống, họ xuất hiệntrên phố như một nét chấm phá, khiến Lào Cai bừng tỉnh như nàng công chúa ngủngày”.  

Mệt nhoài nhữngcuốc xe lăn

5h20 sáng 5/5,chuyến tàu nhanh Hà Nội - Lào Cai vừa dừng bánh nhưng trước cửa ga thành phố LàoCai đã đông nghẹt các bác tài chạy xe ôm, taxi, xe khách đường dài đi Sa Pa, LaiChâu. Nhiều người còn trương giữa ngực tấm biển hướng dẫn du lịch tới Sa Pa,Thác Bạc, Sân Mây, thác Bản Dốc…

Không giống nhữngvùng du lịch khác, lên Lào Cai đi xe ôm rất rẻ, khách không cần mặc cả. Vài bacái xe máy dựng gần nhau nơi ngã ba, ngã tư đường phố, nhác trông là biết ngayxe ôm bởi mỗi chiếc đều có chủ nhân ngồi trên, chỉ chờ có ai đó giơ tay là phiđến. Thuê cuốc xe với giá 50.000 đồng một tiếng, tôi đề nghị bác tài Chiến (50tuổi, ở phường Bắc Cường) chở lòng vòng trong thành phố. Buổi sáng vùng cao thậtsảng khoái, không chật chội, đầy tạp âm như dưới xuôi...

“Làm xe ôm trên này là đơn giản nhất, chỉ cần sắm một con xe tốt, mỗi ngàycũng kiếm được khoảng 200.000 đồng mà không bị tắc đường, kẹt xe bao giờ. Vàocác dịp lễ và hai ngày nghỉ cuối tuần, cánh xe ôm càng được dịp chạy xô vì khách“xuôi” lên đông lắm. Nhưng vùng cao mọi thứ nhu yếu phẩm đắt đỏ chẳng kém Hà Nộinên chúng tôi cứ mệt nhoài trên con đường mưu sinh”, bác Chiến nói.

Sôi động và tấtbật!

Chợ Cốc Lếu nổitiếng của Lào Cai, đầy ắp hàng hóa. Hàng nông sản tràn ra ngoài đường, chủ yếulà hoa quả Trung Quốc; còn trong chợ, chủ yếu là những quầy bán hàng thổ cẩm,vật lưu niệm, thuốc dân tộc vì khách du lịch chỉ thích mua những thứ lạ. Xa xa,một vài phụ nữ trang phục đồng bào, đẩy chiếc xe cút kít một bánh, chào bánnhững thứ họ trồng cấy được rồi vội vã trở ra, dáng vẻ tất bật. Nhìn lưng áo lấmtấm mồ hôi, đôi dép nhựa có quai mòn vẹt dưới đôi chân quá khổ lấm lem, tôi dámchắc họ đã đi bộ mấy tiếng rồi. Chị Thủy, chủ quầy thuốc dân tộc tại chợ CốcLếu, cho biết mỗi ngày cũng bán được khoảng 100 triệu tiền hàng, gồm các loại láthuốc tắm, chữa bệnh, nấm… gọi là đặc sản vùng cao.

Chờ đón khách ở cửa sau chợ Cốc Lếu. (Ảnh: T. Trinh)

Sôi động nhất có lẽ là khu vựccửa khẩu, có tên Phố Mới, kéo dài từ ga Lào Cai tới đường Nguyễn Huệ, nhưng lưulượng qua lại nơi đây rất đông bởi đa số khách du lịch đều muốn tới mua sắm ởchợ Hà Khẩu, Trung Quốc.

Bên kia sông phường Duyên Hải, khu công nghiệp Kim Thành đã hoàn tất, cầu thôngthương nối Lào Cai với Vân Nam, Trung Quốc đã đi vào hoạt động nhưng từng chuyếnxe hàng vẫn tấp nập qua lại cửa khẩu quốc tế Lào Cai bởi thói quen và tiện đườngvề ga, bến xe hơn là cầu Kim Thành vì phải đi qua cầu Cốc Lếu. Từng đoàn ngườinhễ nhại mồ hôi, đẩy những xe hàng cao ngất ngưởng. Họ là dân cửu vạn, đa số từdưới xuôi lên, lấy sức khỏe để kiếm sống, thường đón khách quanh quẩn nơi xuấtnhập cảnh để nhận mang vác hàng thuê. Mỗi lần như thế, công mang xách chỉ khoảngchục ngàn, tất bật nhất vào buổi trưa và cuối giờ chiều khi chuẩn bị hết giờnhập cảnh. 

Dân buôn lậu “đổihướng”

Chập choạng tối, nổimáu thám tử, tôi nài nỉ hết lời nhưng anh Long, chủ một nhà nghỉ có tiếng ở gaLào Cai, vẫn không sao xếp lịch để chúng tôi được nhập vai dân buôn lậu. Theoanh Long, thời gian gần đây, do lực lượng biên phòng, hải quan, công an tuần tranhiều nên dân buôn lậu “đổi hướng”, không vận chuyển hàng hóa ồ ạt như trước nữamà có đầu nậu bao “chọn gói”.

Hàng hóa xếp thành dãy dày ở cửa khẩu quốc tế Lào Cai.( Ảnh: T. Trinh)

Bình thường những con đò mỏng nhưchiếc lá cứ ghếch chân lên bờ phơi nắng, chỉ khi nào có “hợp đồng” mới hoạtđộng. Hàng lậu được vận chuyển theo đơn đặt hàng, hễ dưới xuôi nhu cầu thì khắccó hàng từ bên kia biên giới tập kết về, đóng gói gọn gàng chỉ chờ đưa đi; đa sốlà những mặt hàng trốn thuế, gia súc, gia cầm và cả vũ khí nóng. Còn hàng lậuđưa sang Trung Quốc là động vật hoang dã, hàng trốn thuế,…dân buôn lậu rấtchuộng bởi chỉ mất một nửa tiền thuế làm luật, chỉ việc ngồi nhà nói địa điểmgiao hàng là có người đưa đến tận nơi, đóng gói cẩn thận. Địa điểm tấp nập nhấtvận chuyển hàng lậu là hai bên bờ của dòng Nâm Thi, gần đền Thượng, nơi mà cáchnhau chừng 5m. Đây là khu vực gần nhà dân, có nhiều khoảng đồi, rất thích hợpcho việc giấu hàng. Bên kia là những nhà kho nằm sát mặt sông, nếu thấy khảnghi, dân buôn lậu chỉ cần tung mạnh là hàng sang hết bên kia, coi như trắngtội.

Sau hai đêm khôngtóm được đò hàng nào, chúng tôi rủ nhau vòng vèo hết những khu chính, điểm vuichơi giải trí ở thành phố Lào Cai. Tôi thực sự ngỡ ngàng khi thấy có những dãyphố chỉ kinh doanh một mặt hàng là karaoke, giải khát hoặc nhà nghỉ. Chỉ vàonhững gian nhà lúp xúp, bác xe ôm bảo bây giờ là thời gian ngủ của họ, muốn xemhọ làm ăn thế nào, tối hãy rủ một anh bạn cùng đi. Nghe giọng nhấm nháy của bác,tôi chắc đây là vùng nhạy cảm và nếu là con gái đừng mong vào bởi không đượchoan nghênh, chào đón…

(còn nữa)