Việc đánh giá một trường hợpnghi ngờ ngộ độc thực phẩm (NĐTP) không chỉ dựa vào các triệu chứng khi bệnhnhân đến viện mà còn cần quan tâm đến bệnh sử, tính chất thực phẩm, thời gianxuất hiện các triệu chứng tính từ thời điểm ăn uốn, hoàn cảnh, mùa và các triệuchứng xuất hiện ở những người khác cùng ăn uống loại thực phẩm nghi ngờ.
Nguyên nhân ngộ độc thực phẩm
Các triệu chứng cụ thể của NĐTPsẽ phụ thuộc vào từng nguyên nhân.
Có rất nhiều nguyên nhân có thểgây nên ngộ độc thực phẩm, trong phạm vi bài viết này chúng tôi chủ yếu đề cậptới các nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm thường gặp nhất là do Salmonela, tụcầu vàng và do Rotavirus.
![]() |
Ngộ độc do Salmonela: đây lànguyên nhân hay gặp nhất trong các nguyên nhân gây ra ngộ độc thức ăn, bệnh gặpkhắp nơi trên thế giới. Salmonela là loại trực khuẩn gram âm, thường có trongthịt, sữa, trứng; trong các thực phẩm này chúng nhân lên mà không làm thay đổimàu, mùi vị. Mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh. Khi nhiễm vi khuẩn, sau 12 - 36giờ sẽ xuất hiện các biểu hiện đau bụng dữ dội vùng thượng vị và quanh rốn, đôikhi đau lan tỏa khắp bụng, buồn nôn và nôn nhiều lần, tiêu chảy nhiều lần trongngày, phân phối, nhiều nước, không mót rặng, trong phân có thể có lẫn thức ănchưa tiêu, kèm theo có sốt cao 38 - 40 độ C có rét run, nhức đầu mệt mỏi, khátnước, môi khô, mắt trũng... không điều trị kịp thời có thể dẫn đến thiểu niệu,vô niệu và tử vong do rối loạn nước và điện giải. Điều trị: chủ yếu bổ sung nướcvà điện giải, dùng thuốc hạ xốt, an thần và cân nhắc khi sử dụng kháng sinh.
Ngộ độc do độc tố của tụ cầu"bệnh cảm này là do ăn phải thứ ăn đã nhiễm phải ngoại độc tố của tụ cầu vàng.Sau khi nhiễm từ 30 phút- 6 giờ, bệnh nhân đột ngột xuất hiện đau bụng dữ dộivùng thượng vị nhiều hơn vùng rốn, đau quặn từng cơn; buồn nôn và nôn nhiều lầntrước khi đi ngoài (nhiều lần trong ngày), phân nhiều nước, thường không có sốthoặc sốt nhẹ, nhức đầu, mệt mỏi, có thể rối loạn nước và điện giải dẫn đến trụytim mạch. Thường chỉ gây tử vong ở trẻ nhỏ hoặc người già suy kiệt. Điều trị chủyếu là bổ sung nước và điện giải, trợ tim mạch.
Do Rotavirus: đây là virut thuộchọ Reoviridae lây theo đường tiêu hóa qua thức ăn, nước uống nhiễm virut. Virusnày chủ yếu gây bệnh cho trẻ em dưới 2 tuổi. Bệnh thường xuất hiện sau 24 - 48giờ, khởi phát đột ngột với các triệu chứng sốt cao hoặc không sốt, nôn nhiều,tiêu chảy nhiều lần trong ngày, phân nhiều nước, đôi khi dẫn đến rối loạn nướcvà điện giải rất nhanh. Chẩn đoán có thể dựa vào các xét nghiệm phát hiện viruthoặc phát hiện kháng thể kháng virut. Điều trị chủ yếu là điều chỉnh cân bằngnước và điện giải.
Dự phòng thế nào?
Những cơ sở chế biến thực phẩmphải có chế độ kiểm dịch chặt chẽ, vệ sinh đảm bảo trong quá trình chế biến, bảoquản và vận chuyển.
Kiểm tra sức khỏe định kỳ chongười làm công tác chế biến bảo quản thực phẩm, thức ăn nước uống phải đảm bảođược nấu chín.
Tuyên truyền hướng dẫn bà con sửdụng thuốc bảo vệ thực vật đúng cách, khi chế biến cần ngâm rửa thực phẩm sạchsẽ.
Tuyên truyền vận động không sửdụng các hormon sinh trưởng trong quá trình chăn nuôi động vật, chỉ sử dụng cácchất phụ gia đúng trong danh mục và hàm lượng cho phép.
Theo BS. Nguyễn Bạch Đằng
