Miền Trung, mảnhđất nghèo khó luôn gánh chịu sự dập vùi và cuồng nộ của trời đất, khiến một bộphận lớn người dân phải rời quê đi tìm miếng cơm manh áo.
Phu đào vàng, phugạch, phu mỏ đá, dầm mưa dãi nắng với chiếc nón mê trên đầu và quang gánh nặngtrĩu trên vai, họ lăn lộn khắp nơi mong kiếm thêm đồng tiền, bát gạo.
Trên nền sẫm màukhói bụi là những phụ nữ lầm lũi với chiếc xe kéo nườm nượp vào ra. Họ có têngọi: .
Nhọc nhằnvà hiểm nguy
Đến khu lò gạch thủcông xóm 4, xã Nghi Vạn, huyện Nghi Lộc (Nghệ An), thấy những cột khói bay lêntựa một khu công nghiệp. Chật vật với con đường đất vài trăm mét lồi lõm, mù mịtkhói bụi do hàng ngàn lượt xe chở gạch, vật liệu, nguyên liệu đốt lò ra vào liêntục chúng tôi mới đến được khu lò gạch thủ công này. Mùi khí độc phả ra từ lòkhét lẹt. Những ngôi nhà, hay nói đúng hơn là lán ở cho phu gạch ở nhuốm màu xámbạc.
 |
| Những công việc thường ngày của nữ phu gạch |
Dạo một vòng, khi quay ra trênkhuôn mặt chúng tôi đã bám đầy một lớp bụi. Vậy mà, những phu gạch ở đây vẫnphải làm việc quanh năm trong điều kiện không khí ô nhiễm như thế.
|
Tôi dừng xe rẽvào mấy lò gạch đang hoạt động, lúc này đã gần 11 giờ trưa, cái nắng giờ trởnên rát bỏng. Điều khiến tôi bất ngờ là hầu hết người làm ở đây là phụ nữ.Rất thành thục và nhanh nhẹn, họ làm việc như quên rằng mình là phận chânyếu tay mềm. Từ việc nhào trộn đất, lên khuôn, chuyển gạch phơi, cho vào lòđốt và cuối cùng cho ra gạch thành phẩm. Một chu trình quay vòng như phậnđời cực nhọc của họ.
Để nguyên nhữnggiọt mồ hôi chảy dài trên khuôn mặt, chị Nguyễn Thị Tình (xóm 4, xã Nghi Vạn,huyện Nghi Lộc, Nghệ An) trần tình: “Mùa màng thất bát, chúng tôi xin đi làm phugạch. Mỗi ngày quần quật gần 10 tiếng, cũng kiếm thêm đồng tiền mua gạo cho concác anh ạ!”. Hạn hán gay gắt, lúa chết rũ, không canh tác được đành bỏ hoang,những người phụ nữ chỉ còn biết bám vào mấy lò gạch để sống.
Mỗi ngày nhữngngười phụ nữ – phu gạch bắt đầu công việc từ lúc 5 giờ sáng cho đến 12 giờ trưa,và kết thúc ngày làm việc lúc trời sẩm tối. Họ làm việc trong những chiếc lònóng bức, ô nhiễm và đầy rẫy những nguy hiểm.
Nhìn lên cái cửa lòđốt được xây bằng đất bùn tôi chợt rùng mình, bởi chỉ cần chạm nhẹ, gạch ở phíatrên có thể rơi xuống đầu bất cứ lúc nào. Làm việc trong thời gian dài và trongđiều kiện như vậy nhưng thu nhập của những phu gạch chỉ được 40.000 đến 50.000đồng/người/ngày.
Công việc nặng nhọcnày chỉ dành cho đàn ông khỏe mạnh, nhưng ở vùng quê chưa nắng đã hạn, chưa mưađã ngập này thanh niên trai tráng trong làng rủ nhau lên thành phố hay vào Namkiếm việc nên nghề phu gạch do phụ nữ đảm nhận.
Chị Trần Thị Khánhxóm 4, xã Nghi Vạn (Nghi Lộc) bày tỏ: “Mấy chủ lò gạch ở đây họ thích thuê phụnữ vì siêng năng, cần mẫn và không hay kêu ca phàn nàn. Với lại đàn ông họ đilàm phụ hồ, vào nam CCCP (cuốc cỏ cà phê), hay đi làm các công việc khác chứ mấyngười chịu làm phu gạch. Như đã thành lệ rồi, giờ chỉ còn mỗi phụ nữ gắn bó vớinghề này thôi!”.
Cả khu lò gạch nàycó 5 lò, mỗi lò có 30 phu làm việc thường xuyên. Trong đó phần lớn là phụ nữ vàtrẻ em.
Phận đời cơcực
“Nhiều hôm về khôngnuốt nổi cơm vì mệt, muốn bỏ nghề nhưng nghĩ đến các con lại phải gắng gượngthôi. Cuộc đời mình đã khổ phải để cho chúng nó không phải khổ như mình nữachứ”, chị Thủy vừa nói vừa thở dài.
Chị Nguyễn ThịThủy, xã Nghi Vạn, (Nghi Lộc) năm nay đã ngoài 50 tuổi nhưng hàng ngày vẫn phảiđi làm phu gạch. Gia đình có tới 4 người con ăn học, chồng thương binh ốm đauluôn nên không thể làm việc nặng. Một mình chị đảm đương hết mọi việc trong giađình vừa phải đi làm gạch lấy tiền công nuôi 4 con học đại học.
“Nhà có vài sàoruộng gặp thiên tai, sâu bệnh phá hoại, chẳng đủ ăn, không đi làm gạch lấy gìcho chúng nó ăn học?”, chị tâm sự. Hạnh phúc cho chị cả 4 người con đều ngoan,hai người đã ra trường đi làm và lập gia đình.
Không may mắn nhưchị Thủy hoàn cảnh của chị Nguyễn Thị Tình đội 4, xã Nghi Vạn,(Nghi Lộc) có phầnéo le hơn. Chồng mất sớm vì căn bệnh hiểm nghèo, một mình chị phải nuôi hai con.“Nhà có mấy sào ruộng khoán làm chẳng đủ ăn nên đành phải chấp nhận đi gánhgạch”, chị Tình ngậm ngùi.
Như hiểu sự mất mátvà nhọc nhằn của mẹ, hai đứa con của chị biết động viên nhau học tập và giúp đỡmẹ việc nhà. Nay đứa con đầu của chị đã đi học trung cấp mầm non ở tận miền Nam.
 |
| phải làm việc trong môi trường nguy hiểm và độc hại |
Cũng một mình đứngmũi chịu sào nuôi con như chị Tình nhưng hoàn cảnh của chị Trần Thị Lành, xómThọ Sơn, xã Nghi Vạn (Nghi Lộc) lại gặp nhiều bất hạnh. Chồng bạc tình, bạcnghĩa đã bỏ chị và hai đứa con thơ đi biệt xứ.
Trước khi đi chồngchị còn để lại cho chị một món nợ hơn 20 triệu đồng. Với những phu gạch ở đây sốtiền này là cả một gia tài nên chị vừa phải nuôi con, vừa chắt bóp từng đồng trảnợ. “Chị em ở đây toàn người có hoàn cảnh khó khăn, nên ai cũng giúp đỡ nhau lúchoạn nạn và dễ thông cảm cho nhau”, chị nói với giọng buồn buồn.
Trong đám phu gạchtôi bắt gặp một thiếu niên đang độ tuổi lớn. Năm nay chưa đầy 15 tuổi nhưngNguyễn Thị Hằng đã gia nhập vào những người làm nghề phu gạch. Ở đây những em cóđộ tuổi như Hằng không ít, thậm chí có nhiều em còn nhỏ tuổi hơn. “Biết là vấtvả nhưng để có tiền đi học nên em tranh thủ ra đây làm để kiếm tiền mua sách vàđóng học”, Hằng nói.
Nhìn những ngườiphụ nữ đang cặm cụi làm việc trong lò nung mù mịt bụi tôi lại nhớ đến vụ sập lògạch làm 6 người chết ở Châu Can, Phú Xuyên, Hà Tây (cũ) vào buổi chiều địnhmệnh. Hầu hết khi được hỏi đến vụ việc này những phụ nữ ở đây đều không biết.
Nhưng với họ cũngkhông có ý định bỏ nghề khi nghe đến những cái chết thương tâm đó. Bởi một lẽ“Sống chết có số, với lại bỏ nghề lấy gì mà nuôi con. Đời mình đã khổ thì phảihi sinh cho đời con mình đỡ khổ. Ông trời chắc không bắt thêm những người vất vảđâu”, Chị Lành nói với giọng buồn buồn như nỗi lòng của những nữ phu gạch.
Tôi cũng mong lờicủa chị nói trở thành sự thật và mong cho cuộc đời họ sẽ có ngày mai tươi sáng,không mịt mù như những đám bụi xỉ than trong lò nung kia.
Theo Xuân Hòa - QL
Tiền Phong
