Háo hức và lolắng là tâm trạng chung của người dân làng phong Vân trước cái tết cuốicùng ở nơi đã thành quê hương, máu thịt của những số phận hẩm hiu. Nơiđó sẽ thành thiên đường nghỉ dưỡng.
XứHansen - Tết cuối
Ngày đầu năm 2012, chúng tôi xông đất làng Vân, rẻo đất chơi vơigiữa biển bên vịnh Hải Vân tách biệt với cuộc sống hối hả bên ngoài.
Anh Nguyễn Hữu Đức, người từng giữ chức Trưởng thôn Vân (phường HòaHiệp Bắc - quận Liên Chiểu - TP Đà Nẵng) suốt hơn chục năm qua, tâmsự, nhiều đêm, mắc võng nằm sát bờ biển, nhìn sang bờ bên kia, thấyánh đèn rực rỡ, cả Đà Nẵng bừng lên trời một màn sáng phù hoa, thèmrỏ dãi.
Nhìn về nơi sáng đèn với mong ước khắc khoải như anh Đức thực rachưa thể lột tả hết cái khổ trần ai của cư dân làng Vân, đặc biệttrong mùa mưa bão hay những ngày trái gió trở trời, có người bệnhtật, ốm đau.
"Nóithật, sau này đỡ nhiều, chứ trước đây, bệnh gì chưa biết nhưng ruộtthừa cầm chắc cái chết. Khiêng được người bệnh từ thôn Vân đến trạmxá ở trong bờ, có khi chết giữa đường đi. Xưa làm gì có thuyền máy",anh Đức kể.
![]() |
| Ánh nhìn vời vợi buồn xen lẫn hy vọng của bà Than |
Tất cảnhững khắc khoải của hơn 300 người ở làng phong Hòa Vân đã có lờigiải đáp: Năm 2012, chắc chắn sẽ được vào đất liền, nhường đất chomột dự án du lịch, được xem là thiên đường nghỉ dưỡng. Người ta dựđịnh đổ vào đó hàng tỷ đô la.
Anh Nguyễn Văn Hiệp, tân trưởng thôn Vân, mừng vui đón những ngườikhách đầu tiên của năm mới: "Mấy tháng nay, bà con lâng lâng, có ailàm được gì đâu. Cứ nghĩ đến ngày được vô đất liền, được sống đànghoàng, chính danh trong nhà liền kề nhà nước xây cho, thế là hạnhphúc lắm rồi".
Những ngày tết dương lịch mọi năm buồn hiu hắt. Nhưng năm nay, dânlàng quần áo đẹp, lũ lượt kéo nhau tới nhà văn hóa thôn, cười nóirâm ran, loa đài ầm ĩ. Có lẽ, sau hơn 40 năm, đây là mùa xuân đầutiên người làng Vân mới vui vầy và tràn trề hy vọng đến thế.
Bà Đinh Thị Chơn (75 tuổi) ngồi bệt xuống đất, mân mê túi quà, nhaitrầu bỏm bẻm, hỏi tôi: "Rứa là vô bờ hả chú? Mà trong đó sống rarăng?”. Bà Chơn bị phong từ nhỏ, lang thang khắp vùng quê Huế, ĐàNẵng rồi Quảng Trị, chẳng nhớ rõ quê mình ở đâu, chỉ biết rằng, sinhra ở một ngôi làng vùng cao tận Khe Sanh (Quảng Trị).
40 năm, quá dài cho những nỗi nhớ khi bà Chơn ngày ngày chiến đấuvới căn bệnh quái ác, với biết bao kỳ thị của người đời. Bà Chơn quêgốc ở đâu, chỉ những người làm hộ tịch ở làng Vân mới nhớ, bởi vớibà, giờ đây chỉ có làng Vân, như máu thịt, quê hương.
ÔngTrịnh Khen (71 tuổi) quê tận Tuy Hòa (Phú Yên), từng đi khắp cácchiến trường.
Năm 1972, ở chiến trường đỏ lửa Quảng Trị, phát hiện mình bị phong,ông phải rời quân ngũ về quê. Nhưng ở quê hương, ông Khen cảm thấysống như người thừa vì ai cũng xa lánh, ghẻ lạnh.
Một lần nữa, ông lang thang ra Huế tìm lại người bạn cùng cảnh MaThị Thôi (An Hòa, TP Huế). Cả hai dắt díu nhau về làng phong HòaVân. Từ đó đến giờ, chưa một lần ra khỏi làng, chưa một lần có ýnghĩ sẽ rời thung lũng bên bờ biển này.
"40 năm qua, chưa bao giờ tôi ăn Tết, chưa lúc nào dám nghĩ sẽ cóngày được vô bờ. Ở đây, ngày cũng như đêm, tết cũng như ngày thường,chỉ khác nhau thắp mấy cây hương. Mùi thơm bốc lên, thấy đất trờidìu dịu. Đêm giao thừa, bên kia thành phố pháo bông rực cả bầu trời,đó là Tết rồi", ông Khen nói.
Nhiều ngón tay ông Khen đã cụt, dấu tích của những ngày vật vã vìbệnh phong. Nhưng ông chỉ thực sự rời 2 sào ruộng hơn tháng nay, khibiết chắc rằng, đây là cái tết cuối cùng ở thôn Vân. "Có thể, với aiđó bình thường, nhưng với tôi, nếu được vô bờ, sau hơn 40 năm chônkín cuộc đời ở đây, được ngắm xe cộ, nhìn đường sá, vui gì bằng. Vôbờ, chết cũng thỏa lòng".
Có số phận khắc nghiệt hơn ông Khen, bà Nguyễn Thị Than (80 tuổi) điphải chống nạng bởi bệnh phong lấy đi của bà nhiều phần thân thể. BàThan bảo: Sống đến gần cuối đời, tui mới thấy đây là cái tết đầutiên dân làng vui thế này. Thế hệ bọn tui, sống chẳng bao nhiêu, chỉmừng cho lớp trẻ, đời chúng nó còn dài, được vào bờ như tìm thấy ánhsáng cuộc đời".
Xóa kỳ thị
Trưởngthôn Nguyễn Văn Hiệp giãi bày, anh cũng mong được một lần cùng lãnhđạo phường Hòa Hiệp Bắc hay quận Liên Chiểu gặp gỡ cư dân tổ 14phường Hòa Hiệp Nam để mong cái nhìn cảm thông, chia sẻ.
Cư dân tổ 14 phường Hòa Hiệp Nam là những hàng xóm tương lai trongđất liền của cộng đồng làng Hòa Vân, nhưng dường như, hai chữ phongcùi đã ăn sâu vào tiềm thức người đời nên mặc nhiên, dân tổ 14 HòaHiệp Nam lên tiếng phản đối chính quyền, ngăn cản chủ đầu tư xây nhàtái định cư cho dân làng phong.
Ông Trịnh Khen, thật bất ngờ, nói, ông không ngạc nhiên gì với sựphản đối của hàng xóm mới. Giọng ông Khen đanh lại, buồn buồn: "Rờiđời lính về quê, vợ con, hàng xóm coi tôi như người chết rồi, aicũng xa lánh, sợ hãi. Hơn 40 năm ở làng Vân, chúng tôi yên ổn, vuivầy, đầm ấm. Nói thật bây giờ, vô đó mặc cảm lắm. Họ xua đuổi, ngăncản, chúng tôi cũng không oán trách gì. Người đời mà, thử đặt vị trímình vào họ, cũng thế cả thôi".
Điều ông Khen lo lắng là vào tới bờ, được sống trong những căn nhàliền kề, rộng rãi, khang trang nhưng cư dân làng Vân lấy gì để sống?Chung nỗi niềm, bà Dương Thị Liễu (63 tuổi) băn khoăn: “Nói thật làkhông biết hình dung cuộc sống mới thế nào. Vui thì vui, nhưng lolắm”.
Bà Liễu là bệnh nhân phong nhẹ, sống ngoài khu điều trị, ngày ngàyvào bờ, mua bánh mỳ ra làng Vân đi bán dạo. "Không bao giờ tui cóthể gánh bánh mỳ đi bán dạo ở chỗ mới. Ai ăn bánh do người bị bệnhphong bán?", bà Liễu nói. Chị Nguyễn Thị Ý (44 tuổi) tỏ ra lo lắngbởi ngoài nghề làm ruộng nuôi 3 đứa con, hai vợ chồng không có thêmthu nhập nào khác.
Không trình độ, không khả năng, vào ở nhà liền kề không cả ruộng đấtđể trồng rau cấy lúa. Tương lai gia đình chị Ý đang là một dấu hỏilớn. "Dẫu thế nào, chúng tôi cũng vui mừng và quyết tâm vào thànhphố, nhà nước quan tâm cho như thế là tốt rồi, làm gì tính sau. Đóino rồi cũng sẽ qua, mừng cái là thế hệ tương lai thoát khỏi mangtiếng cư dân làng phong", chị Ý vui vẻ.
Từ đèoHải Vân nhìn xuống, thôn Vân như một thiên đường hạ giới đúng nghĩa.Tương lai, thôn Vân sẽ là một khu du lịch hoành tráng, như cam kếtcủa chính quyền Đà Nẵng. Còn tương lai của cư dân hơn 40 năm bị gắnvào 2 chữ phong hủi sẽ là bên thành phố, nơi những khu nhà liền kềđang được xây dựng.
Ông Dương Thành Thị, Chủ tịch quận Liên Chiểu, cho biết: Chính quyềnthành phố cũng như quận mấy chục năm nay luôn quan tâm đặc biệt đếnđời sống bà con thôn Vân, ngày thường cũng như lễ tết. Chắc chắn nămnay sẽ là cái tết cuối cùng của họ ở làng Vân.
Vào nơi ở mới, chính quyền cũng đảm bảo sẽ chăm lo tốt đời sống củahọ, quyết không để xảy ra kỳ thị, xa lánh như thời gian vừa rồi.
Theo Tiền Phong
