Mệt mỏi vì chờ đợi chính phủ Mỹ tôn trọngnhững hiệp ước tồn tại hàng thế kỷ qua, các bộ lạc thổ dân đang tiến hànhmua lại các vùng đất, nơi tổ tiên họ đã từng sinh sống và ủy thác cho liênbang.

Bảo vệ đất, bảo vệ văn hóa

Các thổ dân Mỹ cho biết việc làm này sẽ giúp bảo vệ văn hóa vàcách sống của họ qua việc giữ gìn các mảnh đất chôn cất người thân qua đời vànhững khu vực là nơi tổ chức các nghi thức thiêng liêng của họ. Ngoài ra, theoAP, họ cũng có đất để canh tác, trồng rừng và làm các việc khác để các bộ lạc tựlực cánh sinh.

Theo thông tin từ Cục Các vấn đề người da đỏ liên bang, trongkhoảng thời gian từ năm 1998 đến 2007, các bộ lạc đã mua hơn 840.000 ha ở bangRhode Island. Trong số các bộ lạc mua lại đất có Winnebago, với 700 ha ởbang Nebraska trong 5 năm qua và Pawnee, với 1.600 ha ở bang Oklahoma. Ủy tháccho liên bang sẽ tránh phải nộp thuế theo luật của bang và địa phương nhưng lệthuộc vào luật liên bang.

Ba bộ lạc đã mua đất quanh địa điểm linh thiêng Bear Butte gầnngọn núi Black Hills ở bang South Dakota để giữ khu vực này không bị các tay láimô tô xâm phạm khi hằng năm họ tập trung tại đây. Khoảng 17 bộ lạc ở các bangNorth và South Dakota, Nebraska, Wyoming, Montana, Oklahoma vẫn còn sử dụng ngọnnúi này cho các buổi lễ của họ.

Thổ dân Mỹ mua lại đất

Các bức tượng miêu tả những thị tộc khác nhau của bộ lạc Winnebago được xây dựng trên mảnh đất do bộ lạc này mua (Ảnh: AP)

Emily Mũ Trắng, một thành viên bộ lạc Rosebud Sioux ở SouthDakota, khẳng định đấu tranh bảo vệ vùng đất nói trên là lưu giữ văn hóa, truyềnthống của họ. Mũ Trắng nhấn mạnh: “Tất cả điều đó đều liên kết với nhau. Anh cóđất, tức là anh có mối quan hệ với nền văn hóa của mình”. Bên cạnh đó, tất cảmọi thành viên bộ lạc Rosebud Sioux đều nhận thức rằng nếu không có việc mua lạinhư nói trên, vùng đất của họ sẽ không được bảo vệ.

Làm lợi từ đất

Chính quyền Tổng thống Barack Obama đã đề xuất việc chi 2 tỉ USDđể mua lại và hợp nhất đất của các bộ lạc đã bị chia năm xẻ bảy từ  các thế hệtrước. Chương trình này sẽ mua lại đất của những người trong bộ lạc và sau đótrả lại đất cho bộ lạc kiểm soát. 

Giờ đây, 562 bộ lạc được liên bang công nhận đã có hơn 55 triệuha đất. Tuy nhiên, một số bang và chính quyền địa phương cho rằng chính quyềnliên bang không có quyền lấy đất của bang.

Trong khi đó, bộ lạc White Earth sử dụng hàng trăm ha đất củamình để trồng lúa, làm nông trại. Các thành viên bộ lạc này hy vọng một ngày nàođó họ lại có thể tự lực cánh sinh. Bên cạnh đó, khoảng 30-40 bộ lạc kiếm đủ tiềntừ các sòng bạc để mua đất nhưng họ cũng phải đóng góp vào các chương trình xãhội, giáo dục và chăm sóc y tế cho các thành viên bộ lạc.

Theo ông Gary Garrison, người phát ngôn của Cục Các vấn đề người da đỏ liên bang, hiện nay không ai biết chính phủ liên bang đã hứa bao nhiêu đất cho người thổ dân Mỹ tại các hiệp ước được ký vào cuối thế kỷ 18. Ngoài ra, Chính phủ Mỹ đã thay đổi thời hạn các hiệp định này để những người định cư có thể mua số đất đai này và để trao quyền cho các công ty xây dựng đường ray và điện báo.

Theo Ngô Sinh
Thổ dân Mỹ mua lại đất