Trong khi người dân bị thu hồiđất để thực hiện dự án thủy điện Sông Tranh 2 chưa kịp yên chỗ tại khu tái địnhcư ở xã Trà Bui, huyện Bắc Trà My, Quảng Nam thì lại có thêm hai dự án thủy điệnđang được khảo sát tại khu vực này khiến hàng nghìn dân đang nhấp nhổm khôngyên.
Từ thủy điện Sông Tranh 2 đi vàogần 30km nữa mới đến khu tái định cư xã Trà Bui. Dọc đường, những ngọn đồi bịđốt đen sì để lấy đất sản xuất, dưới cái nắng hanh khô, những ngọn đồi bốc khóinghi ngút. Chưa bao giờ huyện vùng cao này lại xảy ra cảnh tượng đốt nương, đốtrừng làm rẫy nhiều như vậy.
Sợ thủy điện
Năm 2007, chị Hồ Thị Dôn (thôn 2,xã Trà Bui) cùng khoảng 800 hộ dân đã bàn giao đất đai, nhà cửa để làm thủy điệnSông Tranh 2 và khăn gói về khu tái định cư mới. Từ đó, công việc hằng ngày củachị Dôn chủ yếu là... đốt rừng. Chị Dôn kể nhà có chín miệng ăn nhưng không cóđất để trồng trọt. Chị cũng như nhiều gia đình ở đây phải đi đốt rừng để lấy đấtlàm rẫy. “Mình cứ đốt hết quả đồi này, trồng được một vụ xong lại sang đồi khácđốt. Biết làm vậy là sai nhưng mình không làm thì cả nhà chết đói” - chị Dôn tâmsự. Từ ngôi nhà chị Dôn nhìn dọc theo con sông Bui là những quả đồi bị “cạotrọc” trải dài tít tắp...
![]() |
| Công trình thủy điện Sông Tranh 2 |
Ven những con đường đá lởm chởm,nhiều người đàn ông, đàn bà lủi thủi đi ra từ những đám rừng còn sót lại, trêngùi là vài nắm rau dại. Ông Hồ Văn Thắng (thôn 1) lấy từ trong gùi ra mớ sắnrừng, vài quả cà, mớ rau rồi nói: “Không biết làm chi cả. Đến mùa thì đi đốtnương làm rẫy, rồi vô rừng hái mớ rau, đào mớ sắn về ăn thôi”.
Nghe hỏi chuyện dân địa phươngđốt rừng lấy đất làm rẫy, ông Đinh Văn Xuân - chủ tịch UBND xã Trà Bui - khôngtỏ ra bất ngờ. Ông Xuân cho biết: “Để có đất sản xuất, phần lớn người dân ởđây đều đi đốt rừng, đốt nương để lấy đất trồng trọt. Chúng tôi cũng biết vàbiết rất rõ nhưng không thể cấm bà con được, cấm thì lấy gì để dân sống”.
Trong khi diện tích đất có thểtrồng trọt được rất eo hẹp thì mới đây, Công ty CP thủy điện Sông Thanh lạixuống khảo sát để xin cấp phép triển khai hai dự án thủy điện sông Bui (5,4MW),sông Nước Nát (5MW) nằm trên địa bàn thôn 1, 2, 3. Ngay khi nhận được thông tinnày, các già làng ở các thôn của Trà Bui đã họp dân và phản đối việc triển khaihai dự án thủy điện.
Ngày 22-3, UBND xã Trà Bui có vănbản gửi UBND tỉnh Quảng Nam đề nghị dừng khảo sát và không cấp phép cho hai côngtrình này. Theo ông Xuân: “Hiện nay toàn xã chỉ còn vài hecta đất dọc theosông Bui, sông Nước Nát là tương đối bằng phẳng, gần nguồn nước và đang được quyhoạch để làm vùng trồng trọt cho dân. Nếu làm hai dự án thủy điện thì khu vựcnày bị xóa sổ. Trong khi việc di dời dân để thực hiện thủy điện Sông Tranh 2 vẫnchưa đền bù xong, thiếu đất sản xuất, hiện có hàng nghìn dân phải sống chật vật.Nếu làm hai thủy điện này thì cả nghìn dân phải “nằm” giữa hai đập thủy điện. Đólà chưa kể chuyện lũ quét, sạt lở, môi trường bị hủy hoại...”.
Kiến nghị dừng triển khai
“Cái cũ còn để lại nhiều hậuquả tai hại thì đã triển khai dự án thủy điện mới là hoàn toàn không phù hợp”- ông Nguyễn Thanh Vân, chủ tịch UBND huyện Bắc Trà My, nhìn nhận. Theo ôngVân, nhiều vấn đề bất cập của thủy điện Sông Tranh 2 như thiếu đất sản xuất,chưa thực hiện xong đền bù giải tỏa... mà nay lại có ý định cho triển khai thêmhai dự án thủy điện ở Trà Bui sẽ gây bất ổn trong đời sống nhân dân.
Ông Vân khẳng định quan điểm củađịa phương không phải tất cả thủy điện đều gây hại, nhưng những công trình nàogây xáo trộn lớn cho đời sống người dân, mất đất sản xuất, mất rừng... thì nhấtquyết không thể triển khai. “Làm thủy điện thì phải tính toán hợp lý lợi íchkinh tế và vấn đề dân sinh mới” - ông Vân nhấn mạnh.
Theo báo cáo của UBND tỉnh QuảngNam về kết quả rà soát quy hoạch mạng lưới thủy điện vào cuối tháng 3-2010, cơquan chức năng đã cho phép giãn thời gian thực hiện dự án thủy điện sông Bui,sông Nước Nát để kiểm tra lại ảnh hưởng của dự án đến khu tái định cư, định canhTrà Bui. Ông Trần Phi Hùng - phó giám đốc Sở Công thương Quảng Nam - cho biết: “Haidự án thủy điện này không nhận được sự đồng ý của chính quyền địa phương vàngười dân. Nhưng chủ đầu tư lại cho rằng không nằm trong khu tái định cư củadân. Vì thế, cần phải làm rõ những vướng mắc của dự án đối với dân”.
Tại kỳ họp lần thứ 23 HĐND tỉnhQuảng Nam (ngày 21-4), vấn đề này tiếp tục được đưa lên bàn nghị sự. Ông NguyễnVăn Sỹ - chủ tịch HĐND tỉnh - nói: “Chính quyền huyện Bắc Trà My và người dânđều đề nghị xin dừng dự án này. Quan điểm của HĐND tại kỳ họp này cũng đề nghịUBND tỉnh cho dừng triển khai hai dự án này, không đưa vào quy hoạch vì ảnhhưởng quá lớn đến dân sinh”.
Theo Đoàn Cường

