Các loại thuốc gây viêm khớp
Người ta đã thống kê được 32thuốc có thể gây nên hay là yếu tố khởi động viêm khớp. Đầu tiên phải kể đến mộtsố loại thuốc kháng sinh như trimethoprim, ampicillin, norfloxacin, perfloxacin,isoniazid.
 |
Một số thuốc chống virut cũng nằmtrong danh sách này như zinovudin, interferon. Sau đó là một số loại vaccin đượcsử dụng rộng rãi hiện nay, đặc biệt là vaccin viêm gan B. Ngoài ra, một số thuốckhác cũng có thể gây viêm khớp như retinoid, acid hyaluronic, cortivalzol,quinidin, symvastatin...
Đặc điểm viêm khớp do dùng mộtsố loại thuốc
- Tổn thương khớp do dùng thuốckháng sinh quinolon
Tổn thương khớp hiếm gặp nhưng cóbiểu hiện rõ hơn khi dùng pefloxacin. Các khớp bị tổn thương thường là cổ tay,khớp gối và cổ chân, thường xảy ra sau 2 tuần điều trị. Các nghiên cứu thựcnghiệm cho thấy fluoroquinolon có tác dụng có hại lên sợi collagen vàproteoglycan của sụn khớp. Các biểu hiện khớp quan sát thấy trong 1,3% bệnhnhân. Các biểu hiện đau khớp hay đau cơ khá thường gặp. Ở một số bệnh nhân pháttriển viêm khớp thực sự có thể có tràn dịch khớp. Tuy nhiên không có hội chứngviêm sinh học và Xquang khớp bình thường. Ngoài ra, dùng kháng sinh nhómquinolon còn có nguy cơ bị viêm gân. Tỷ lệ viêm gân Achille do thuốc là 1,5%,đứt gân là 0,08%. Sau 60 tuổi, nguy cơ tương đối của viêm gân Achille tăng lêngấp từ 3,2 lần trong trường hợp dùng quinolon đơn độc, đến 6,2 lần khi kết hợpvới corticoid. Sử dụng kết hợp này nên tránh ở người cao tuổi và chỉ dùng khikhông còn giải pháp nào khác.
- Tổn thương khớp do dùngInterferon
Inteferon alpha được dùng rộngrãi trong điều trị viêm gan B và C cũng như trong ung thư (leuxemi kinh dòngtuỷ, một số loại u lympho, ung thư thận, u sắc tố da ác tính, đa u tuỷ xương.Dưới tác dụng của interferon alpha có thể xuất hiện các bệnh tự miễn của tuyếngiáp, thiếu máu huyết tán, giảm tiểu cầu tự miễn, hội chứng luput. Viêm khớphiếm gặp, chỉ mới báo cáo khoảng vài chục trường hợp, thường là viêm đa khớp đốixứng, đau khớp đơn thuần, hay viêm một hoặc vài khớp. Tốc độ máu lắng tăng caotrong 1/3 trường hợp, kháng thể kháng nhân dương tính trong 3/4 trường hợp. Nếucác triệu chứng nhẹ thì có thể duy trì dùng interferon, kết hợp với thuốc chốngviêm không steroid hay thậm chí corticoid. Nếu dừng interferon thì tiến triểnbệnh khớp thuận lợi gặp trong khoảng 3/4 các trường hợp. Trong trường hợp dùnglại interferon, dấu hiệu khớp tái phát trong 2/3 trường hợp. Trong nghiên cứucủa Nesher, sử dụng prednison và hydroxychloroquin cho phép phòng được tái phátkhi dùng lại interferon. Viêm đa khớp do dùng interferon beta chỉ gặp trong vàitrường hợp, mặc dù được dùng rộng rãi trong xơ cứng cột bên thành mảng, chủ yếutrên cơ địa di truyền, có HLA DR B1*404.
- Viêm khớp do dùng vaccin viêmgan B và vaccin khác
Sau khi tiêm vaccin viêm gan B cóthể thấy nhiều biểu hiện viêm khớp ở các mức độ khác nhau. Đau khớp đơn thuầngặp trong ít hơn 1% trường hợp. Viêm vài khớp hay viêm đa khớp hiếm gặp hơn. Cáctriệu chứng khởi phát từ 1 - 4 tuần sau mũi tiêm đầu tiên hay mũi thứ hai. Đaukhớp biến mất sau vài tuần hay vài tháng khi dùng thuốc chống viêm khôngsteroid. Người ta ghi nhận một số trường hợp xuất hiện viêm khớp dạng thấp sautiêm vaccin viêm gan B, nhưng vẫn chưa biết đó là nguyên nhân hay trùng hợp ngẫunhiên, hay tiêm vaccin chỉ là yếu tố khởi động trên một cơ địa mẫn cảm.
 |
| Ảnh minh họa |
- Viêm khớp sau khi tiêm nội khớpacid hyaluronic
Phản ứng viêm khớp gặp trong 2 -4% bệnh nhân, thường từ mũi tiêm thứ hai, xuất hiện vài giờ đến 24 giờ sau khitiêm. Khớp gối sưng và đau. Điều trị tương tự như trên, trong một số trường hợpcó thể dùng tiêm nội khớp corticoid có thể làm giảm nhanh chóng các triệu chứng.Tuy nhiên các lần tiêm sau lại có thể vẫn hoàn toàn bình thường. Có nhiều nguyênnhân giải thích hiện tượng này. Đó là phản ứng của hệ miễn dịch chống lại cácyếu tố ngoại lai tiêm vào, kích thích trực tiếp các chất trung gian gây viêm, dichuyển bạch cầu, lắng đọng tinh thể pyrophosphat canxi, giảm thải tiết dịch khớpdo thuốc làm tăng độ nhớt của dịch khớp, kích thích phần mềm cạnh khớp do tiêmkhông vào trong khớp gây phản ứng tạo u hạt.
- Tổn thương khớp do dùng thuốcretinoid
Retinoid được dùng rộng rãi trongđiều trị vảy nến. Riêng ở Pháp chỉ có acitretin, dẫn chất hoạt tính củaetretinat, hiện nay là thuốc duy nhất được dùng. Khi dùng thuốc có thể xuất hiệnđau khớp chứ không thấy viêm khớp hay viêm đa khớp thực sự. Tuy nhiên, khi dùngthuốc kéo dài có thể thấy xuất hiện gai xương đốt sống, khuỷu tay, khớp gối,vai, cổ chân. Một số trường hợp viêm khớp quan sát thấy khi dùng isotretinoid,thuốc dành cho điều trị trứng cá mức độ nặng.
Tóm lại hiện nay, các thông tinvề thuốc đăng tải trên các tạp chí và internet có thể giúp tra cứu dễ dàng cáctác dụng phụ của thuốc. Điều đó thực sự bổ ích cho các bác sĩ khi kê đơn cũngnhư theo dõi và dự phòng được các tác dụng phụ của thuốc có thể phát sinh trongquá trình điều trị.
Theo TS.BS. Nguyễn VĩnhNgọc
SK&ĐS
