Từng cónhiều tiêu chuẩn được đặt ra với người phụ nữ hiện đại nhưng có lẽ“chuẩn” chung nhất của các chị, đặc biệt là với nữ trí thức, chỉ gộptrong ba chữ G đơn giản: giỏi gồng gánh!

Nặng gánh

Nhận định về vai tròlàm mẹ, làm vợ của nữ trí thức, có lần tiến sĩ giáo dục Nguyễn ThịBích Hồng - giảng viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM nói: “Làm mẹ vừa làthiên chức, vừa là một thử thách lớn với nữ trí thức. Khi sinh mộtđứa con, người phụ nữ phải chấp nhận mình đã chậm lại ba năm so vớibước tiến của đồng nghiệp”.

PGS-TS Vũ Thị Thu Hà- Phó viện trưởng Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam - người đoạtgiải thưởng Kovalevskaia năm 2011 cũng khẳng định: “Phụ nữ làmkhoa học là phải biết chia sẻ quỹ thời gian của mình cho gia đình,con cái; đồng thời phải “gồng lên gấp đôi” trong công việc. TS ThuHà năm nay 42 tuổi, từng có nhiều công trình nghiên cứu khoa họcmang tính đột phá trong lĩnh vực hóa học của Việt Nam, thường làmchủ nhiệm những đề tài lớn của Viện, nhưng chị nhìn nhận, mình vẫnchỉ là một phụ nữ. Chị kể: “Sinh con đầu lòng, tôi nghỉ đúng chếđộ, nhưng đến cháu thứ hai thì chỉ ba ngày trong bệnh viện, về nhàlà phải làm việc ngay vì công việc đang dở dang. Ngồi máy tính lâu,mỏi mắt, phải nhờ đồng nghiệp đến nhà ngồi gõ giúp lại ý tưởng. Dùcon còn nhỏ nhưng tôi không thể dừng lại vì nếu mình dừng, cả bộmáy phải dừng”.

Vợ “3G”

Ảnh minh họa

Biết mình “chậm” vìphải sinh con, nhiều phụ nữ phải chọn cách bớt thời gian cho con đểkhỏi buông công việc. Lúc mới lấy chồng, chị Dương Thị Kim Loan vừatốt nghiệp đại học Dược, đang làm việc cho bộ phận nghiên cứu dượcliệu của một tập đoàn mỹ phẩm nước ngoài. Sinh liên tiếp hai đứacon, chị tự rút ngắn thời gian nghỉ hậu sản còn hai tháng: một thángtrước và một tháng sau sinh do sợ sẽ khó khăn khi phải bắt đầu lạiviệc nghiên cứu dở dang của mình.

Chiều nào cơm nướccho chồng con xong, chị cũng phải chạy đến trung tâm ngoại ngữ đểhọc thêm tiếng Pháp vì tự thấy làm ngành dược mà chỉ có tiếng Anhkhông đủ “vốn”. Kiên, chồng Kim Loan là kỹ sư công nghệ thông tin,yêu thương vợ con, chăm chỉ làm việc ở công ty, hàng tháng đưa tiềnđầy đủ cho vợ, nhưng chẳng phụ giúp được gì. Về nhà, cơm nước xonglà anh lại ngồi vào máy tính.

Anh chị sống chungvới cha mẹ chồng. Ban đầu cả hai dự định thuê người giúp việc, nhưngdo ông bà khó tính, lại tiếc tiền thuê người nên ai đến làm một thờigian ngắn cũng bị ông bà kiếm chuyện khiến họ tự bỏ đi. Đã vậy, haiđứa bé vốn không được bú mẹ nên sức đề kháng kém, cứ nay ốm mai đau.Gánh nặng chuyện nhà cứ thế mà chất chồng thêm lên vai người vợ vốnđã đa đoan. 

Chị Lê Thục Anh vàanh Nguyễn Văn Tính ở Q.8 đều là giáo viên cấp III. Sau giờ dạy ởtrường, anh đi dạy thêm tiếng Anh ở trung tâm, chị tổ chức dạy nhómở nhà để tiện việc gia đình. Cùng làm việc với thời gian tương đươngnhau, nhưng hết giờ dạy thì anh đọc báo, xem tivi, có khi chơi gametrên mạng trong khi chị phải cơm nước, vệ sinh nhà cửa, giặt ủi quầnáo. Hôm nào nêm nếm lỡ tay, chị còn bị chồng cằn nhằn, nặng nhẹ. 

Sau khi cưới vợ, anhTính học tiếp thạc sĩ để chuẩn hóa chuyên môn. Gần đây, chị Thục Anhthủ thỉ với chồng xin đi học vì tự thấy những kiến thức của mìnhđang dần mai một. Anh Tính buông một câu: “Em nhắm đi học được thìcứ đi. Công việc anh nhiều lắm, không giúp được gì cho em đâu!”. Chịnhìn chồng, ngơ ngác. Suốt thời gian anh đi học, chị đã gồng gánhtất cả cho anh. Vậy mà…

Trí và kỹ

Tiến sĩ Thu Hà tâmsự: “Gánh nặng sẽ oằn vai nếu mỗi chúng ta không biết lượng sứcmình. Như tôi, nếu không biết cậy nhờ gia đình, nhờ chồng, cũng sẽkhông kham hết việc, dù có cố mấy”. Tuy nhiên, thực tế có mấy ngườilàm được như chị. Kết quả cuộc khảo sát do Trung tâm Nghiên cứu phụnữ, Trường Cán bộ phụ nữ trung ương (Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam)thực hiện năm 2010 đối với 786 đối tượng là trí thức ở ba thành phốHà Nội, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh cho thấy, khoảng 1/3 số ngườiđược hỏi trả lời rằng, trong gia đình họ, cả hai vợ chồng cùng làmcác công việc nhà.

Những việc như đichợ, chuẩn bị bữa ăn cho gia đình, dọn dẹp nhà cửa, giặt giũ…, trênmột nửa số người được hỏi khẳng định, do người vợ quyết định và trựctiếp thực hiện. Có đến 84,1% các bà vợ phải đảm nhiệm việc đi chợ,trong khi số người chồng làm công việc trên chỉ 2,5%.

Kết quả khảo sát gầnnhư khẳng định nữ trí thức muốn thành đạt trong công việc, trước hếtphải làm tròn trách nhiệm gia đình. Gần 1/3 số người được hỏi chorằng, nữ trí thức phải là người sẵn sàng từ bỏ công danh, sự nghiệpđể bảo vệ hạnh phúc gia đình và trên một nửa số người được khảo sátyêu cầu, dù ở cương vị nào, trình độ học vấn ra sao, người phụ nữvẫn phải là người thực hiện chức năng sinh con, nuôi dạy con, sẵnsàng hy sinh cho chồng, cho con.

Tiến sĩ Lưu Song Hà,Giám đốc Trung tâm nhận định: “Nếu so vị thế của nữ trí thức tại cơquan với vị thế của họ trong gia đình tại thời điểm nghiên cứu, cóthể thấy, vị thế của nữ trí thức ở cơ quan có tương quan với vị thếcủa họ trong gia đình. Những nữ trí thức có trách nhiệm, uy tíntrong nghề nghiệp; có vị trí cao và được hưởng nhiều quyền lợi thìcàng có tiếng nói quyết định trong gia đình. Nếu nữ trí thức luônlàm tròn bổn phận của người vợ, người mẹ  thì càng được tôn trọngkhi ra quyết định về các vấn đề liên quan đến kinh tế gia đình,chuyện học hành của con cái.

Người phụ nữ ngày naytuy không còn bị ràng buộc bởi lễ giáo phong kiến, nhưng lại phảiđáp ứng cho được những yêu cầu cao ngất ngưởng, ngoài việc chu toànnghĩa vụ làm vợ, làm mẹ, họ còn phải lao động đóng góp vào kinh tếgia đình. Các chị còn phải luôn nâng cao trình độ để tạo dựng vị tríngoài xã hội. Vì vậy, ngoài tứ đức chuẩn mực từ xưa, giờ họ còn phảigồng gánh thêm hai chữ “trí và kỹ” (trí tuệ và kỹ năng). Trong đó,kỹ năng san sẻ gánh nặng gia đình cho người bạn đồng hành là một kỹnăng phải được trang bị càng sớm càng tốt!”.

Theo Nghi Anh
PNO