Ba giờ chiều một ngày thánggiêng âm lịch. Tháng giêng, hai ở Tây Ninh, nắng gay nắng gắt. Nắng như dộilửa vào dòng người hành hương lên chùa Bà. Thấp thoáng trong số đó có nhữngngười phu khuân vác. Họ cắm cúi bước từng bước thật chậm. Lưng người nàocũng oằn xuống với những thùng hàng được chằng buộc cẩn thận.
Sơ sẩy là tai nạn
Họ không màng đến người bêncạnh, không màng đến việc có người theo chụp ảnh, hỏi han. Bởi vì chỉ cần vôý một chút là vấp chân, té ngã.
 |
| Phút nghỉ ngơi của ông Đặng Văn Sớm |
Nhẹ thì bong gân sai khớp,nặng thì đổ máu. Bởi đường lên chùa núi dẫu đã được làm từng bậc tam cấp đánhưng rất hẹp, có nơi dốc đứng, sơ sẩy một chút thôi là tai nạn như chơi.
Đó là chưa kể phải tìm cách lách mình giữa dòng người để lên đến nơi cho kịpyêu cầu của chủ hàng. Đôi khi họ phải rời đường chính, len lỏi vào nhữngtảng đá, bụi cây để đi tắt cho nhanh.
Tôi bám theo sau một ngườiphu khuân vác. Trên lưng ông là ba thùng nước suối. Mồ hôi đổ ròng từ đầutới chân ông như dội nước. Mắt cắm thẳng xuống chân, ông bước từng bước,chậm mà chắc. Đến khi người phu gá thùng hàng xuống một quán ven đường, tôimới có dịp xin “đặc tả” gương mặt ông một chút.
Đó là ông Đặng Văn Sớm, 58 tuổi.Người có thâm niên gần 20 năm trong nghề. “Ở đội khuân vác này còn một ngườicùng tuổi và cũng mần nghề này lâu như tui, tên là Tài” – ông Sớm cho biết.
 |
| Phải bước chậm rãi chắc chắn và điều tiết sức mới có thể cõng hàng lên núi cao |
Ông Đặng Văn Sớm có 3 người con.Trừ cô con gái út, hai người con trai cũng theo nghề cha, bám núi mà sống từ lúcvác nổi bao lúa. “Ở miền ngoài quê tui cũng không nghề nghiệp gì hết, đi làmmướn thôi. Nghèo quá mà. Tui cứ đi dần dà dạt vô tới trong này, thấy làm mướn ởđâu cũng vậy. Làm ở đây cực thiệt nhưng công việc và thu nhập ổn định hơn nêntui định cư ở đây luôn” – ông Sớm nói. T
hật lòng, nhìn dáng vóc nhỏ thó, khắc khổ của ông (cũng như những người khuânvác khác), tôi không nghĩ là ông có thể làm nghề này lâu được như vậy.
Bán mặt cho... đá
Thu nhập của phu khuân vác ở đâycũng tạm ổn. Với thù lao 35.000 – 50.000 đồng cho mỗi cây nước đá (tùy theo độcao của điểm đến) hoặc khối lượng hàng hóa mang lên, mỗi ngày họ phải vác từ 5 –6 chuyến hàng như vậy, cũng tạm đủ sống.
Chưa kể, những ngày cao điểm, họ phải “chạy” đến 8 - 9 chuyến. Nhưng bù lại, sứclực của họ bị rút cạn kiệt từng ngày mà không có chuyện bảo hiểm rủi ro!
Anh Nguyễn Văn Bình, một người đãcó 8 năm trong nghề, thở hắt ra khi ngồi nghỉ mệt bên cây nước đá: “Sống đượcvới nghề này gian nan lắm. Sáu giờ sáng có mặt tại kho nước đá dưới chân núi,tám chín giờ đêm mới về tới nhà, miếng cơm trong miệng ăn không biết mặn lạt,đặt lưng xuống giường mà không có cảm giác là mình ngủ trên giường...”.
Anh nhớ lại hồi mới đi làm, saungày đầu tiên, anh phải nằm nhà nghỉ đến 3 ngày vì hai bắp chân đau cứng. Đếnlúc đi làm trở lại, vừa trờ tới chân núi anh đã thấy... xây xẩm mặt mày vì...ngán việc! Trung bình mỗi cây nước đá hoặc một vác hàng như vậy nặng từ 50 – 70kg, chỉ nghe không thôi đã thấy mồ hôi rịn ướt toàn thân, nói gì vác lên, rồi...leo núi! Nhưng rồi vì bức bách mưu sinh, anh cũng phải cố gắng “lết” ra khỏinhà.
 |
| Đường lên còn xa lắm, anh Nguyễn Văn Bình đặt cây nước đá lên bậc thang, tranh thủ nghỉ giải lao |
“Cực vậy, nhưng đến lúc quen rồi,hôm nào mưa gió không đi vác hàng thì lại thấy... nhớ nhớ!” – anh Bình cho biết.
Hầu hết những người trong đội bốcvác ở đây là dân tứ xứ – đa số là dân miền Trung – họ vào Tây Ninh dừng chânlại và lấy nghiệp bán mặt cho... đá để sinh nhai. Có người làm theo thời vụ, lúchội hè, lễ tết đông người, vừa vác hàng cho các quán vừa gánh đồ lễ thuê chonhững người hành hương, từ gạo, mì, nước tương đến nhang đèn... họ đều nhận hết.
Cũng có người bám núi quanh nămkiếm sống. “Mối” thường xuyên của họ là những quán bán dọc theo đường lên núi,bán nước uống, thức ăn nhanh phục vụ khách hành hương. Cứ mỗi người “lãnh” mộtquán, rồi tùy nhu cầu của quán mà làm việc.
Mấy năm trước, khi chùa núi Bà được xây dựng, tu bổ, cũng chính họ là nhữngngười cõng cát đá, xi măng... lội đến tận chùa Bà, chùa Hang... Mỗi viên gạch,tấm tường của những ngôi chùa uy nghi lừng lững trên vách núi, có công rất lớncủa anh em phu khuân vác nơi đây.
Nghề của người trung niên
Rất hiếm gặp một gương mặt traitrẻ trong đội ngũ những người làm cái nghề cần đến sức vóc thanh niên. Nhữngngười trong “đội hình chính thức” làm nghề bốc vác tại núi Bà Đen chỉ trên 20người, đều là lớp trung niên. Do nhiều năm trong nghề, có kinh nghiệm, họ biếtcách giữ sức khỏe dẻo dai để “chiến đấu” với những bậc đá mà giữ chén cơm manháo hằng ngày cho gia đình.
“Làm nghề này, có sức khỏe thôichưa đủ mà cần phải có kinh nghiệm giữ sức. Tuổi trẻ thì nhanh nhẹn có sức khỏenhưng liều lĩnh, xốc nổi... nên khó thể nào theo nghề này nổi. Người ta kêu giờnào là phải chạy giờ đó, bất kể trưa sớm, nắng mưa. Mà phải giữ bình tĩnh khôngđược giận hờn, không được để lòng tức bực vì thấy vậy chứ nó phá sức ghê lắm.Lạng quạng là không làm nổi đâu. Đó, lúc bỏ vác nước đá xuống rồi, người dù đãquen việc như tui nè, cũng còn thấy người lơ lơ lửng lửng, bữa nào yếu trongngười là về nhà bưng chén cơm không nổi, nói chi ăn!” – ông Sớm tâm sự.
Nhưng thật ra, có một sự thật màngười phu già này không nói, đó là tuổi trẻ vốn năng động, nếu có cơ hội kiếmđược việc dễ sống hơn thì họ làm việc khác, chứ không cứ phải bám núi mà sống.
Và quanh năm, chen giữa nhữngngười hành hương lên núi vẫn có những chiếc bóng nhỏ thó, liêu xiêu dưới sứcnặng của những cây nước đá, những thùng hàng, âm thầm bấm chân vượt dốc...
Theo Cẩm Giang
